Kaynak ile gözlemci birbirine yaklaşıyorsa algılanan frekans genellikle artar; uzaklaşıyorsa azalır. Elektromanyetik dalgalar ise maddesel ortam gerektirmeden boşlukta yayılabilir.
Isınma
Başlamadan önce: hazır mısın?
Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Sabit gözlemciye yaklaşan ambulansın sireni nasıl duyulur?
Açıklama
Kaynak yaklaşırken ardışık dalga cepheleri gözlemciye daha sık ulaşır.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Sabit kaynağa doğru hareket eden gözlemcinin duyduğu frekans ne olur?
Açıklama
Gözlemci daha sık dalga cephesiyle karşılaşır.
Temel
- Kavramı ve düzeneği tanı
Doppler, kaynak-gözlemci bağıl hareketinin algılanan frekansı değiştirmesidir; kaynak frekansı kendiliğinden değişmez.
Örnek
kolay
Doğrudan uygulama
Sabit gözlemciye yaklaşan ambulansın sireni nasıl duyulur?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Kaynak yaklaşırken ardışık dalga cepheleri gözlemciye daha sık ulaşır.
Sonuç
Daha yüksek frekanslı
Örnek
kolay
Tanımı yorumla
Gözlemciden uzaklaşan kaynak nasıl duyulur?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Kaynak uzaklaştıkça dalga cephelerinin ulaşma aralığı uzar.
Sonuç
Daha düşük frekanslı
Boşlukta elektromanyetik dalgaların sürati aynıdır; frekans büyüdükçe dalga boyu küçülür.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Elektromanyetik dalganın frekansı artarsa boşlukta dalga boyu ne olur?
Açıklama
c = λf; sabit c için dalga boyu frekansla ters orantılıdır.
Temel bölümü tamamlandı.
Orta
- Bağıntıyı uygula ve karşılaştır
Spektrum düşükten yüksek frekansa: radyo, mikrodalga, kızılötesi, görünür, morötesi, X, gama.
Örnek
orta
Koşulları karşılaştır
Sabit kaynağa doğru hareket eden gözlemcinin duyduğu frekans ne olur?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Gözlemci daha sık dalga cephesiyle karşılaşır.
Sonuç
Artar.
Örnek
orta
İşaret ve yön
Boşlukta radyo ve X ışınlarının süratleri için hangisi doğrudur?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Tüm elektromanyetik dalgalar boşlukta ışık hızıyla yayılır.
Sonuç
Eşittir.
Örnek
orta
Bağıntıyı seç
Elektromanyetik dalganın frekansı artarsa boşlukta dalga boyu ne olur?
c = λf
sabit c için dalga boyu frekansla ters orantılıdır.
Sonuç
Azalır.
Doppler olayında kaynağın ürettiği frekans ile duyulan frekansı ayır.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Görünür ışıkta mavi ışığın frekansı kırmızıya göre nasıldır?
Açıklama
Mavi daha kısa dalga boyludur; frekansı daha büyüktür.
Orta bölümü tamamlandı.
İleri
- Varsayım, sınır ve birleşik yorum
Elektromanyetik dalga ile mekanik ses dalgasının ortam gereksinimleri aynı değildir.
Örnek
zor
Sınır durumu
Hangisi mekanik dalgadır?
Ses maddesel ortamın titreşimidir
diğerleri elektromanyetiktir.
Sonuç
Ses
Örnek
zor
Birleşik yorum
Görünür ışıkta mavi ışığın frekansı kırmızıya göre nasıldır?
Mavi daha kısa dalga boyludur
frekansı daha büyüktür.
Sonuç
Daha büyüktür.
Tren hızını ve düdük frekansını değiştir; öndeki ve arkadaki dinleyicinin duyduğu frekansı izle. Tren dururken ikisi de düdüğün frekansını duyar. Ses hızı 340 m/s alınmıştır; çizim ağır çekimdir, cephe aralıklarının oranı gerçektir.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Elektromanyetik spektrumda en yüksek frekanslı grup hangisidir?
Açıklama
Gama spektrumun yüksek frekans ve yüksek foton enerjisi ucundadır.
Düdüğün frekansı hiç değişmez; tren yaklaşırken cepheler sıkışır ve ses ince, uzaklaşırken seyrelir ve ses kalın duyulur. Elektromanyetik dalgalar ise ortam istemez; boşlukta hepsinin sürati aynıdır, frekans büyüdükçe dalga boyu küçülür.
İleri bölümü tamamlandı.
Özet
Bu konudan aklında kalacaklar
-
Doppler, kaynak-gözlemci bağıl hareketinin algılanan frekansı değiştirmesidir; kaynak frekansı kendiliğinden değişmez.
-
Boşlukta elektromanyetik dalgaların sürati aynıdır; frekans büyüdükçe dalga boyu küçülür.
-
Spektrum düşükten yüksek frekansa: radyo, mikrodalga, kızılötesi, görünür, morötesi, X, gama.
-
Doppler olayında kaynağın ürettiği frekans ile duyulan frekansı ayır.
-
Elektromanyetik dalga ile mekanik ses dalgasının ortam gereksinimleri aynı değildir.
Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.
Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.