Dalgada şekil ilerlerken ortamın tanecikleri denge konumları çevresinde titreşir. Dalga enerji taşır; ortamın bütünü dalgayla aynı uzaklığı gitmez.
Isınma
Başlamadan önce: hazır mısın?
Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Frekans 5 Hz. Periyot kaç saniyedir?
Açıklama
T = 1/f; 1/5 = 0,2 s.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Dalga hızı 12 m/s ve frekans 4 Hz. Dalga boyu kaç m olur?
Açıklama
λ = v/f; 12/4 = 3 m.
Temel
- Kavramı ve düzeneği tanı
, ; kaynak frekansı, ortam ise yayılma hızını belirler.
Örnek
kolay
Doğrudan uygulama
Frekans 5 Hz. Periyot kaç saniyedir?
T = 1/f
1/5 = 0,2 s.
Sonuç
Örnek
kolay
Tanımı yorumla
Dalga boyu 2 m ve frekans 3 Hz. Dalga hızı kaç m/s olur?
v = λf
2 × 3 = 6 m/s.
Sonuç
Genlik denge konumundan en büyük uzaklıktır; dalga boyu aynı fazdaki ardışık noktalar arasındadır.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Yukarı yönlü atma serbest uçtan yansıyor. Yansıyan atma nasıldır?
Açıklama
Serbest uç yansımasında atma ters dönmez.
Temel bölümü tamamlandı.
Orta
- Bağıntıyı uygula ve karşılaştır
Sabit uçta yansıyan atma ters döner; serbest uçta ters dönmez.
Örnek
orta
Koşulları karşılaştır
Dalga hızı 12 m/s ve frekans 4 Hz. Dalga boyu kaç m olur?
λ = v/f
12/4 = 3 m.
Sonuç
Örnek
orta
İşaret ve yön
Yukarı yönlü atma sabit uçtan yansıyor. Yansıyan atma nasıldır?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Sabit uç yansımasında atma ters döner.
Sonuç
Aşağı yönlü
Örnek
orta
Bağıntıyı seç
Yukarı yönlü atma serbest uçtan yansıyor. Yansıyan atma nasıldır?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Serbest uç yansımasında atma ters dönmez.
Sonuç
Yukarı yönlü
Dalga hızını artırmak taneciğin titreşim frekansını her zaman artırmaz.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Aynı ortamda kaynak frekansı iki katına çıkarılırsa dalga boyu nasıl değişir?
Açıklama
Ortam koşulları aynıysa hız sabittir; λ = v/f ters orantılıdır.
Orta bölümü tamamlandı.
İleri
- Varsayım, sınır ve birleşik yorum
Bir atmanın yayılma yönü ile yay taneciğinin titreşim yönünü karıştırma.
Örnek
zor
Sınır durumu
Bir dalganın genliği hangi uzaklıktır?
Genlik titreşimin en büyük sapmasıdır
iki tepe arası dalga boyudur.
Sonuç
Denge konumundan en büyük uzaklık
Örnek
zor
Birleşik yorum
Aynı ortamda kaynak frekansı iki katına çıkarılırsa dalga boyu nasıl değişir?
Ortam koşulları aynıysa hız sabittir
λ = v/f ters orantılıdır.
Sonuç
Yarıya iner.
Frekansı ve yayın gerginliğini değiştir; hız, frekans ve dalga boyunu göstergeden izle. Kırmızı tanecik hep aynı yerde titreşir. Yayın birim uzunluk kütlesi 0,5 kg/m alınmıştır.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Dalga boyu 0,5 m ve frekans 8 Hz. Hız kaç m/s olur?
Açıklama
v = 0,5 × 8 = 4 m/s.
Dalga, titreşimin yay boyunca aktarılmasıdır: şekil ve enerji ilerler, tanecikler denge konumları çevresinde gidip gelir. Frekansı kaynak, hızı ortam belirler; dalga boyu ikisinin sonucudur ().
İleri bölümü tamamlandı.
Özet
Bu konudan aklında kalacaklar
-
, ; kaynak frekansı, ortam ise yayılma hızını belirler.
-
Genlik denge konumundan en büyük uzaklıktır; dalga boyu aynı fazdaki ardışık noktalar arasındadır.
-
Sabit uçta yansıyan atma ters döner; serbest uçta ters dönmez.
-
Dalga hızını artırmak taneciğin titreşim frekansını her zaman artırmaz.
-
Bir atmanın yayılma yönü ile yay taneciğinin titreşim yönünü karıştırma.
Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.
Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.