İçeriğe geç
TYT-AYT-KPSS Hazırlık
Dersler

2Konu 2 / 49
Temel Konular (9 ve 10. Sınıf)

Hareket:Konum, Hız ve İvme

Bir cismin hareketini gözlemciye ve seçilen eksene göre tanımla. Alınan yol ile yer değiştirme aynı büyüklük değildir.

  • 9. sınıf
  • AYT sıklığı
  • 30 dk
Görsel anlatımla başla8 adım · sıfırdan başlar · az yazı, bol 3B

LevhaHareketHareket

Bir cismin hareketini gözlemciye ve seçilen eksene göre tanımla. Alınan yol ile yer değiştirme aynı büyüklük değildir.

Isınma

Başlamadan önce: hazır mısın?

Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Bir öğrenci doğuya 30 m, batıya 10 m yürür. Doğu pozitifken yer değiştirme kaç m olur?

Açıklama

İşaretleri koru; 30 − 10 = 20 m doğu.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

60 m yer değiştirme 12 s sürüyor. Ortalama hız kaç m/s olur?

Açıklama

Ortalama hız yer değiştirme/süredir; 60 / 12 = 5 m/s.

Temel

  1. Kavramı ve düzeneği tanı

vort=Δx/Δtv_{ort}=\Delta x/\Delta t; ortalama sürat toplam yolun toplam süreye oranıdır.

Başlangıç modeli; uzunluklar şematiktir.

Örnek

kolay

Doğrudan uygulama

Bir öğrenci doğuya 30 m, batıya 10 m yürür. Doğu pozitifken yer değiştirme kaç m olur?

İşaretleri koru

30 − 10 = 20 m doğu.

Sonuç

2020

Örnek

kolay

Tanımı yorumla

Aynı yürüyüşte toplam alınan yol kaç m olur?

Yol büyüklükleri toplanır

30 + 10 = 40 m.

Sonuç

4040

aort=Δv/Δta_{ort}=\Delta v/\Delta t; ivme hızın büyüklüğünü veya yönünü değiştirebilir.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Hız-zaman grafiği 3 s boyunca +4 m/s düzeyindedir. Yer değiştirme kaç m olur?

Açıklama

Grafiğin alanı yer değiştirmedir; 4 × 3 = 12 m.

Orta

  1. Bağıntıyı uygula ve karşılaştır

Konum-zaman grafiğinin eğimi hızdır; hız-zaman grafiğinin işaretli alanı yer değiştirmedir.

Bir değişkenin etkisini nitel olarak karşılaştır.

Örnek

orta

Koşulları karşılaştır

60 m yer değiştirme 12 s sürüyor. Ortalama hız kaç m/s olur?

Ortalama hız yer değiştirme/süredir

60 / 12 = 5 m/s.

Sonuç

55

Örnek

orta

İşaret ve yön

Hız 4 s içinde 2 m/s’den 10 m/s’ye çıkıyor. İvme kaç m/s² olur?

Hız değişimi 8 m/s

a = 8 / 4 = 2 m/s².

Sonuç

22

Örnek

orta

Bağıntıyı seç

Hız-zaman grafiği 3 s boyunca +4 m/s düzeyindedir. Yer değiştirme kaç m olur?

Grafiğin alanı yer değiştirmedir

4 × 3 = 12 m.

Sonuç

1212

Gidip başlangıca dönen cismin yer değiştirmesi sıfırdır; aldığı yol sıfır değildir.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

20 m gidip 20 m geri dönen koşucunun 10 s boyunca ortalama hızı kaç m/s olur?

Açıklama

Başlangıca dönüşte yer değiştirme sıfırdır; 0 / 10 = 0.

İleri

  1. Varsayım, sınır ve birleşik yorum

Negatif hız yavaşlamak demek değildir; seçilen eksenin eksi yönünde hareket demektir.

İki durumun ilişkisini incele; çizim gerçek ölçekte değildir.

Örnek

zor

Sınır durumu

Konum-zaman grafiği yataysa cisim için ne söylenir?

Konum zamanla değişmez

eğim ve dolayısıyla hız sıfırdır.

Sonuç

Seçilen gözlemciye göre durmaktadır.

Örnek

zor

Birleşik yorum

20 m gidip 20 m geri dönen koşucunun 10 s boyunca ortalama hızı kaç m/s olur?

Başlangıca dönüşte yer değiştirme sıfırdır

0 / 10 = 0.

Sonuç

00

İlk hızı ve ivmeyi değiştir; arabanın üstündeki hız (mavi) ve ivme (sarı) oklarını, panodaki konum ve hız grafiklerini izle. Cetvelin her çentiği 1 m; panoda her kare yatayda 1 s, düşeyde 5 m ya da 5 m/s.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Hız −8 m/s’den −2 m/s’ye 3 s’de değişiyor. İvme kaç m/s² olur?

Açıklama

Δv = −2 − (−8) = +6; a = 6 / 3 = +2 m/s².

Konum eksene, yer değiştirme başlangıca göre ölçülür; alınan yol hiç azalmaz. Konum grafiğinin eğimi hızı, hız grafiğinin işaretli alanı yer değiştirmeyi verir. Hızın işareti yalnızca yönü söyler.

Yönleri, bileşenleri veya kavramlar arası ilişkiyi ayır.

Özet

Bu konudan aklında kalacaklar

  • vort=Δx/Δtv_{ort}=\Delta x/\Delta t; ortalama sürat toplam yolun toplam süreye oranıdır.

  • aort=Δv/Δta_{ort}=\Delta v/\Delta t; ivme hızın büyüklüğünü veya yönünü değiştirebilir.

  • Konum-zaman grafiğinin eğimi hızdır; hız-zaman grafiğinin işaretli alanı yer değiştirmedir.

  • Gidip başlangıca dönen cismin yer değiştirmesi sıfırdır; aldığı yol sıfır değildir.

  • Negatif hız yavaşlamak demek değildir; seçilen eksenin eksi yönünde hareket demektir.

Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.

Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.

Sorular

Şimdi sıra sende

4 özgün soru

Özgün soru1

Kolay

Konum, alınan yol ve yer değiştirme

100 m yol 20 s sürüyor. Ortalama sürat kaç m/s olur?

İpucu

vort=Δx/Δtv_{ort}=\Delta x/\Delta t; ortalama sürat toplam yolun toplam süreye oranıdır.

Çözüm

Toplam yol/süre = 100 / 20 = 5 m/s.

Sonuç: 55

Cevap: C

Özgün soru2

Orta

Sürat ve hız

Hız −8 m/s’den −2 m/s’ye 3 s’de değişiyor. İvme kaç m/s² olur?

İpucu

aort=Δv/Δta_{ort}=\Delta v/\Delta t; ivme hızın büyüklüğünü veya yönünü değiştirebilir.

Çözüm

Δv = −2 − (−8) = +6; a = 6 / 3 = +2 m/s².

Sonuç: 22

Cevap: D

Özgün soru3

Orta

Düzgün doğrusal hareket ve grafikleri

+6 m/s hızla 2 s ve −2 m/s hızla 3 s giden cismin yer değiştirmesi kaç m olur?

İpucu

Konum-zaman grafiğinin eğimi hızdır; hız-zaman grafiğinin işaretli alanı yer değiştirmedir.

Çözüm

İşaretli alanları topla; 6 × 2 − 2 × 3 = 6 m.

Sonuç: 66

Cevap: E

Özgün soru4

Zor

Ortalama ve anlık hız

Sabit süratle viraj alan araç için hangisi doğrudur?

İpucu

vort=Δx/Δtv_{ort}=\Delta x/\Delta t; ortalama sürat toplam yolun toplam süreye oranıdır.

Çözüm

Vektörel hızın yönünün değişmesi de hız değişimidir; bu nedenle ivme vardır.

Sonuç: Hızının yönü değiştiği için ivmelidir.

Cevap: A