Kuvvet, Newton Yasaları ve Sürtünme (Temel)

Kuvvet hareketi sürdürmek için değil, hızın değişimini açıklamak için kullanılır. Bir cismi seç ve yalnızca o cisme etki eden kuvvetleri çiz.

Isınma

Başlamadan önce: hazır mısın?

Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

2 kg cisme yatay 10 N net kuvvet uygulanıyor. İvme kaç m/s² olur?

Açıklama

Newton’ın ikinci yasası; a = 10 / 2 = 5 m/s².

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

3 kg cismin ağırlığı kaç N olur? g = 10 m/s².

Açıklama

Ağırlık kütle ile yer çekimi ivmesinin çarpımıdır; G = 3 × 10 = 30 N.

Temel

Kavramı ve düzeneği tanı

$F_{net}=ma$ ; net kuvvet ivmenin yönünü belirler.

Başlangıç modeli; uzunluklar şematiktir.

Örnek

kolay

Doğrudan uygulama

2 kg cisme yatay 10 N net kuvvet uygulanıyor. İvme kaç m/s² olur?

Newton’ın ikinci yasası

a = 10 / 2 = 5 m/s².

Sonuç

$5$

Örnek

kolay

Tanımı yorumla

Sağa 12 N ve sola 7 N kuvvetin sağ yönlü bileşkesi kaç N olur?

Zıt yönleri çıkar

12 − 7 = 5 N.

Sonuç

$5$

Sürtünmesiz yatay yüzeyde düşey kuvvetler dengedeyse $N=mg$ olur.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Cisme etki eden net kuvvet sıfırdır. Hangisi mümkündür?

Açıklama

Eylemsizlik yasasına göre hız vektörü değişmez; bunun özel hali durmaktır.

Orta

Bağıntıyı uygula ve karşılaştır

Statik sürtünme ihtiyaca göre değişir; kayma sırasında $f_k=\mu_k N$ kullanılır.

Bir değişkenin etkisini nitel olarak karşılaştır.

Örnek

orta

Koşulları karşılaştır

3 kg cismin ağırlığı kaç N olur? g = 10 m/s².

Ağırlık kütle ile yer çekimi ivmesinin çarpımıdır

G = 3 × 10 = 30 N.

Sonuç

$30$

Örnek

orta

İşaret ve yön

N = 40 N ve kayma sürtünme katsayısı 0,2. Sürtünme kaç N olur?

Kinetik sürtünme bağıntısı

f = 0,2 × 40 = 8 N.

Sonuç

$8$

Örnek

orta

Bağıntıyı seç

Cisme etki eden net kuvvet sıfırdır. Hangisi mümkündür?

Eylemsizlik yasasına göre hız vektörü değişmez

bunun özel hali durmaktır.

Sonuç

Sabit hızla ilerlemesi

Etki ve tepki farklı cisimlere etki eder; aynı cismin kuvvet diyagramında birbirini götürmez.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Sağa giden cisim sola doğru net kuvvet altındadır. İlk anda ne olur?

Açıklama

İvme sola, hız sağadır; hızın büyüklüğü başlangıçta azalır.

İleri

Varsayım, sınır ve birleşik yorum

Net kuvvet sıfır olduğunda cisim durabilir veya sabit hızla hareket edebilir.

İki durumun ilişkisini incele; çizim gerçek ölçekte değildir.

Örnek

zor

Sınır durumu

Elin duvara uyguladığı kuvvetin tepkisi hangi cisme etki eder?

Etki elden duvara gider

tepki duvardan ele gelir.

Sonuç

Ele

Örnek

zor

Birleşik yorum

Sağa giden cisim sola doğru net kuvvet altındadır. İlk anda ne olur?

İvme sola, hız sağadır

hızın büyüklüğü başlangıçta azalır.

Sonuç

Sürati azalır.

Çekme kuvvetini ve kütleyi değiştir, sürtünmeyi aç kapa. Kırmızı oklar takoza etki eden kuvvetler, sarı ok ivmedir; ok boyları büyüklükle orantılıdır ( $g = 10\ \text{m/s}^2$ ).

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

N = 50 N, kayma katsayısı 0,3. Sürtünme kaç N olur?

Açıklama

f = μN = 0,3 × 50 = 15 N.

Takoza etki eden kuvvetlerin bileşkesi sıfır değilse hız değişir; ivme net kuvvetle aynı yöndedir ve büyüklüğü $F_{net}/m$ olur. İp bırakılınca geriye sürtünme kalır: ivme ters döner ama takoz ileri gitmeyi sürdürür.

Yönleri, bileşenleri veya kavramlar arası ilişkiyi ayır.

Özet

Bu konudan aklında kalacaklar

$F_{net}=ma$ ; net kuvvet ivmenin yönünü belirler.
Sürtünmesiz yatay yüzeyde düşey kuvvetler dengedeyse $N=mg$ olur.
Statik sürtünme ihtiyaca göre değişir; kayma sırasında $f_k=\mu_k N$ kullanılır.
Etki ve tepki farklı cisimlere etki eder; aynı cismin kuvvet diyagramında birbirini götürmez.
Net kuvvet sıfır olduğunda cisim durabilir veya sabit hızla hareket edebilir.

Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.

Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.

Kuvvet, Newton Yasaları ve Sürtünme (Temel)

LevhaKuvvet, Newton Yasaları ve Sürtünme (Temel)Kuvvet, Newton Yasaları ve Sürtünme (Temel)

Başlamadan önce: hazır mısın?

Kavramı ve düzeneği tanı

Doğrudan uygulama

Tanımı yorumla

Bağıntıyı uygula ve karşılaştır

Koşulları karşılaştır

İşaret ve yön

Bağıntıyı seç

Varsayım, sınır ve birleşik yorum

Sınır durumu

Birleşik yorum

Bu konudan aklında kalacaklar

Şimdi sıra sende

Özgün soru1

Özgün soru2

Özgün soru3

Özgün soru4