İçeriğe geç
TYT-AYT-KPSS Hazırlık
Dersler

7Konu 7 / 49
Temel Konular (9 ve 10. Sınıf)

Mıknatıs ve Manyetik Alan (Temel)

Manyetik alanı alan çizgileriyle betimle; çizgiler gerçek iplikler değildir. Pusula iğnesinin kuzey ucu bulunduğu yerde alanın yönünü gösterir.

  • 10. sınıf
  • AYT sıklığı
  • 30 dk

LevhaMıknatıs ve Manyetik Alan (Temel)Mıknatıs ve Manyetik Alan (Temel)

Manyetik alanı alan çizgileriyle betimle; çizgiler gerçek iplikler değildir. Pusula iğnesinin kuzey ucu bulunduğu yerde alanın yönünü gösterir.

Isınma

Başlamadan önce: hazır mısın?

Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

İki mıknatısın N kutupları yaklaştırılıyor. Ne olur?

Açıklama

Aynı manyetik kutuplar birbirini iter.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Bir çubuk mıknatıs ortadan kesiliyor. Kaç yeni mıknatıs oluşur?

Açıklama

Her parçanın kendi N ve S kutupları vardır; iki küçük mıknatıs elde edilir.

Temel

  1. Kavramı ve düzeneği tanı

Mıknatısın dışındaki alan çizgileri N’den S’ye; içindeki çizgiler S’den N’ye yönelir.

Başlangıç modeli; uzunluklar şematiktir.

Örnek

kolay

Doğrudan uygulama

İki mıknatısın N kutupları yaklaştırılıyor. Ne olur?

Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.

Aynı manyetik kutuplar birbirini iter.

Sonuç

Birbirini iter.

Örnek

kolay

Tanımı yorumla

N ve S kutupları karşı karşıya getiriliyor. Ne olur?

Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.

Zıt manyetik kutuplar birbirini çeker.

Sonuç

Birbirini çeker.

Manyetik alan çizgileri kapalı eğrilerdir ve birbirini kesmez.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Mıknatıs dışında alan çizgileri hangi yöndedir?

Açıklama

Dış bölgedeki alan yönü N’den S’ye tanımlanır.

Orta

  1. Bağıntıyı uygula ve karşılaştır

Mıknatıs bölünürse her parça N ve S kutuplu yeni bir mıknatıs olur.

Bir değişkenin etkisini nitel olarak karşılaştır.

Örnek

orta

Koşulları karşılaştır

Bir çubuk mıknatıs ortadan kesiliyor. Kaç yeni mıknatıs oluşur?

Her parçanın kendi N ve S kutupları vardır

iki küçük mıknatıs elde edilir.

Sonuç

22

Örnek

orta

İşaret ve yön

Pusulanın N ucu neyi gösterir?

Pusula iğnesi alanla hizalanır

kuzey ucu B yönünü gösterir.

Sonuç

Yerel manyetik alan yönünü

Örnek

orta

Bağıntıyı seç

Mıknatıs dışında alan çizgileri hangi yöndedir?

Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.

Dış bölgedeki alan yönü N’den S’ye tanımlanır.

Sonuç

N’den S’ye

Mıknatısın kuzey kutbunu keserek tek başına elde edemezsin.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Hangisi mıknatıstan güçlü biçimde etkilenebilir?

Açıklama

Demir ferromanyetik bir malzemedir; verilen diğer malzemeler tipik koşullarda bu davranışı göstermez.

İleri

  1. Varsayım, sınır ve birleşik yorum

Alan çizgilerinin sık olması, çizim ölçeği aynıysa daha güçlü alanı gösterir.

İki durumun ilişkisini incele; çizim gerçek ölçekte değildir.

Örnek

zor

Sınır durumu

Manyetik alan çizgileri kesişebilir mi?

Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.

Bir noktadaki bileşke alan vektörünün yönü tek olduğundan alan çizgileri kesişmez.

Sonuç

Hayır; aynı noktada tek alan yönü vardır.

Örnek

zor

Birleşik yorum

Hangisi mıknatıstan güçlü biçimde etkilenebilir?

Demir ferromanyetik bir malzemedir

verilen diğer malzemeler tipik koşullarda bu davranışı göstermez.

Sonuç

Demir

Mıknatısı parçalara böl, pusulayı ön taraftaki yay boyunca gezdir ve çizgileri açıp kapat. İğnenin kırmızı ucu alanın yönünü, mor ok alanın büyüklüğünü gösterir; her parçanın çizgileri kendi N ucundan çıkıp kendi S ucuna girer.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Aynı ölçekte çizilmiş alanın daha sık çizgili bölgesi için ne söylenir?

Açıklama

Alan çizgilerinin yoğunluğu alan büyüklüğünü nitel olarak temsil eder.

Alan çizgileri mıknatısın dışında N’den S’ye, içinde S’den N’ye giden kapalı halkalardır ve birbirini kesmez. Pusulanın kuzey ucu çizgiye teğet durur; çizgilerin sık olduğu kutup yakınında alan en güçlüdür. Bölünen her parça yine iki kutupludur.

Yönleri, bileşenleri veya kavramlar arası ilişkiyi ayır.

Özet

Bu konudan aklında kalacaklar

  • Mıknatısın dışındaki alan çizgileri N’den S’ye; içindeki çizgiler S’den N’ye yönelir.

  • Manyetik alan çizgileri kapalı eğrilerdir ve birbirini kesmez.

  • Mıknatıs bölünürse her parça N ve S kutuplu yeni bir mıknatıs olur.

  • Mıknatısın kuzey kutbunu keserek tek başına elde edemezsin.

  • Alan çizgilerinin sık olması, çizim ölçeği aynıysa daha güçlü alanı gösterir.

Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.

Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.

Sorular

Şimdi sıra sende

4 özgün soru

Özgün soru1

Kolay

Mıknatıs kutupları ve manyetik alan çizgileri

Çubuk mıknatıs üç parçaya ayrılırsa toplam kaç N kutbu oluşur?

İpucu

Mıknatısın dışındaki alan çizgileri N’den S’ye; içindeki çizgiler S’den N’ye yönelir.

Çözüm

Her parça iki kutuplu bir mıknatıs olur; üç N ve üç S kutbu vardır.

Sonuç: 33

Cevap: C

Özgün soru2

Orta

Akım geçen düz telin manyetik alanı

Aynı ölçekte çizilmiş alanın daha sık çizgili bölgesi için ne söylenir?

İpucu

Manyetik alan çizgileri kapalı eğrilerdir ve birbirini kesmez.

Çözüm

Alan çizgilerinin yoğunluğu alan büyüklüğünü nitel olarak temsil eder.

Sonuç: Alan daha güçlüdür.

Cevap: D

Özgün soru3

Orta

Sağ el kuralı

Mıknatıs içindeki çizgilerin yönü hangisidir?

İpucu

Mıknatıs bölünürse her parça N ve S kutuplu yeni bir mıknatıs olur.

Çözüm

Kapalı eğriler oluşturmak için dışarıdaki N→S yönü içeride S→N olarak devam eder.

Sonuç: S’den N’ye

Cevap: E

Özgün soru4

Zor

Elektromıknatıs

Bir mıknatısın tek kutbunu keserek ayırma girişiminin sonucu hangisidir?

İpucu

Mıknatısın dışındaki alan çizgileri N’den S’ye; içindeki çizgiler S’den N’ye yönelir.

Çözüm

Kutuplar çift olarak ortaya çıkar; parçalama tek manyetik kutup üretmez.

Sonuç: Her parçada iki kutup oluşur.

Cevap: A