İçeriğe geç
TYT-AYT-KPSS Hazırlık
Dersler

6Konu 6 / 49
Temel Konular (9 ve 10. Sınıf)

Elektrik Akımı, Direnç ve Devreler

Akım, yüklerin devre boyunca düzenli hareketidir. Devrenin seri ve paralel kollarını ayır, ardından hangi niceliğin ortak olduğunu belirle.

  • 10. sınıf
  • AYT sıklığı
  • 30 dk

LevhaElektrik Akımı, Direnç ve DevrelerElektrik Akımı, Direnç ve Devreler

Akım, yüklerin devre boyunca düzenli hareketidir. Devrenin seri ve paralel kollarını ayır, ardından hangi niceliğin ortak olduğunu belirle.

Isınma

Başlamadan önce: hazır mısın?

Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

12 V gerilim 4 ohm dirence uygulanıyor. Akım kaç A olur?

Açıklama

Ohm yasasını kullan; I = 12 / 4 = 3 A.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

İki 6 ohm direnç paralel. Eşdeğer direnç kaç ohm olur?

Açıklama

Özdeş iki paralel direncin eşdeğeri yarısıdır; 6 / 2 = 3 ohm.

Temel

  1. Kavramı ve düzeneği tanı

I=Δq/ΔtI=\Delta q/\Delta t, V=IRV=IR; ideal ohmik direnç için gerilim-akım oranı sabittir.

Başlangıç modeli; uzunluklar şematiktir.

Örnek

kolay

Doğrudan uygulama

12 V gerilim 4 ohm dirence uygulanıyor. Akım kaç A olur?

Ohm yasasını kullan

I = 12 / 4 = 3 A.

Sonuç

33

Örnek

kolay

Tanımı yorumla

2 ve 3 ohm dirençler seri. Eşdeğer direnç kaç ohm olur?

Seride dirençler toplanır

2 + 3 = 5 ohm.

Sonuç

55

Seride aynı akım geçer ve dirençler toplanır; paralelde aynı gerilim uygulanır.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

6 V altında 2 A çeken direncin gücü kaç W olur?

Açıklama

P = VI; 6 × 2 = 12 W.

Orta

  1. Bağıntıyı uygula ve karşılaştır

P=VI=I2R=V2/RP=VI=I^2R=V^2/R; son iki eşitlik ohmik direnç içindir.

Bir değişkenin etkisini nitel olarak karşılaştır.

Örnek

orta

Koşulları karşılaştır

İki 6 ohm direnç paralel. Eşdeğer direnç kaç ohm olur?

Özdeş iki paralel direncin eşdeğeri yarısıdır

6 / 2 = 3 ohm.

Sonuç

33

Örnek

orta

İşaret ve yön

10 C yük 5 s’de geçiyor. Akım kaç A olur?

I = q/t

10 / 5 = 2 A.

Sonuç

22

Örnek

orta

Bağıntıyı seç

6 V altında 2 A çeken direncin gücü kaç W olur?

P = VI

6 × 2 = 12 W.

Sonuç

1212

Geleneksel akım yönü, elektronların sürüklenme yönünün tersidir.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Seri iki dirençte hangi nicelik aynıdır?

Açıklama

Yük birikimi olmayan kararlı seri devrede her dirençten aynı akım geçer.

İleri

  1. Varsayım, sınır ve birleşik yorum

Paralel devrede toplam akım kol akımlarının toplamıdır; her kolun akımı eşit olmak zorunda değildir.

İki durumun ilişkisini incele; çizim gerçek ölçekte değildir.

Örnek

zor

Sınır durumu

Kesiti aynı iletkenin uzunluğu iki katına çıkarsa direnci nasıl değişir?

R = ρL/A

malzeme ve kesit sabitken direnç uzunlukla doğru orantılıdır.

Sonuç

İki katına çıkar.

Örnek

zor

Birleşik yorum

Seri iki dirençte hangi nicelik aynıdır?

Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.

Yük birikimi olmayan kararlı seri devrede her dirençten aynı akım geçer.

Sonuç

Akım

Ampulleri seri ya da paralel bağla, pil sayısını ve ikinci direnci değiştir. Boncukların hızı akımı, ampulün ışığı gücü gösterir; etiketlerden her ampulün akımını ve gerilimini oku. Her pil 1,5 V, birinci direnç 2 Ω.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

4 ve 12 ohm direnç paralel. Eşdeğer direnç kaç ohm olur?

Açıklama

R = 4 × 12 / (4 + 12) = 3 ohm.

Seri bağlı ampullerden aynı akım geçer, gerilim dirençle orantılı paylaşılır. Paralel bağlı ampullerin gerilimi aynıdır, akım kollara dirençle ters orantılı bölünür ve ana kolda toplanır. Ampulün parlaklığını gücü belirler.

Yönleri, bileşenleri veya kavramlar arası ilişkiyi ayır.

Özet

Bu konudan aklında kalacaklar

  • I=Δq/ΔtI=\Delta q/\Delta t, V=IRV=IR; ideal ohmik direnç için gerilim-akım oranı sabittir.

  • Seride aynı akım geçer ve dirençler toplanır; paralelde aynı gerilim uygulanır.

  • P=VI=I2R=V2/RP=VI=I^2R=V^2/R; son iki eşitlik ohmik direnç içindir.

  • Geleneksel akım yönü, elektronların sürüklenme yönünün tersidir.

  • Paralel devrede toplam akım kol akımlarının toplamıdır; her kolun akımı eşit olmak zorunda değildir.

Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.

Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.

Sorular

Şimdi sıra sende

4 özgün soru

Özgün soru1

Kolay

Elektrik akımı, potansiyel farkı ve direnç

20 V altında 5 ohm dirençten geçen akım kaç A olur?

İpucu

I=Δq/ΔtI=\Delta q/\Delta t, V=IRV=IR; ideal ohmik direnç için gerilim-akım oranı sabittir.

Çözüm

I = V/R = 20 / 5 = 4 A.

Sonuç: 44

Cevap: B

Özgün soru2

Orta

İletkenin direncinin bağlı olduğu değişkenler

4 ve 12 ohm direnç paralel. Eşdeğer direnç kaç ohm olur?

İpucu

Seride aynı akım geçer ve dirençler toplanır; paralelde aynı gerilim uygulanır.

Çözüm

R = 4 × 12 / (4 + 12) = 3 ohm.

Sonuç: 33

Cevap: C

Özgün soru3

Orta

Ohm Yasası

2 A akım 3 ohm dirençten geçiyor. Güç kaç W olur?

İpucu

P=VI=I2R=V2/RP=VI=I^2R=V^2/R; son iki eşitlik ohmik direnç içindir.

Çözüm

P = I²R = 4 × 3 = 12 W.

Sonuç: 1212

Cevap: D

Özgün soru4

Zor

Seri ve paralel bağlı dirençler, eşdeğer direnç

İdeal üretece bağlı paralel devreye yeni direnç kolu eklenirse toplam akım nasıl değişir?

İpucu

I=Δq/ΔtI=\Delta q/\Delta t, V=IRV=IR; ideal ohmik direnç için gerilim-akım oranı sabittir.

Çözüm

Eşdeğer direnç azalır; üretecin gerilimi sabitse çekilen toplam akım artar.

Sonuç: Artar.

Cevap: E