Elektriklenmede elektron alışverişini veya yüklerin yeniden dağılışını izle. Yük yaratılmaz; yalıtılmış sistemde toplam yük korunur.
Isınma
Başlamadan önce: hazır mısın?
Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Özdeş iki kürenin yükleri +8 ve −2 birimdir. Dokunduktan sonra her birinin yükü kaç birim olur?
Açıklama
Toplam yük +6’dır; özdeş iki küre +6 / 2 = +3 paylaşır.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
İki pozitif cisim arasında nasıl bir elektriksel etkileşim vardır?
Açıklama
Yüklerin işareti aynıdır; elektriksel kuvvet birbirinden uzaklaştıracak yöndedir.
Temel
- Kavramı ve düzeneği tanı
Aynı işaretli yükler iter; zıt işaretli yükler çeker.
Örnek
kolay
Doğrudan uygulama
Özdeş iki kürenin yükleri +8 ve −2 birimdir. Dokunduktan sonra her birinin yükü kaç birim olur?
Toplam yük +6’dır
özdeş iki küre +6 / 2 = +3 paylaşır.
Sonuç
Örnek
kolay
Tanımı yorumla
Nötr bir cisim elektron alırsa nasıl yüklenir?
Elektron negatif yüklüdür
elektron fazlası negatif net yük oluşturur.
Sonuç
Negatif
Elektron alan cisim negatif, elektron veren cisim pozitif yüklenir.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Yüklü çubuk nötr iletkeni dokunmadan çekebilir mi?
Açıklama
İletkenin yükleri yeniden dağılır; yakın taraftaki zıt yüklerin çekmesi baskın olabilir.
Temel bölümü tamamlandı.
Orta
- Bağıntıyı uygula ve karşılaştır
Özdeş iletken küreler dokundurulunca toplam yükü eşit paylaşır; farklı kürelerde eşit yük zorunlu değildir.
Örnek
orta
Koşulları karşılaştır
İki pozitif cisim arasında nasıl bir elektriksel etkileşim vardır?
Yüklerin işareti aynıdır
elektriksel kuvvet birbirinden uzaklaştıracak yöndedir.
Sonuç
İtme
Örnek
orta
İşaret ve yön
Yalıtılmış sistemin başlangıç net yükü +4 birimdir. Elektriklenme sonrası toplam kaç birimdir?
Elektrik yükü korunur
toplam +4 kalır.
Sonuç
Örnek
orta
Bağıntıyı seç
Yüklü çubuk nötr iletkeni dokunmadan çekebilir mi?
İletkenin yükleri yeniden dağılır
yakın taraftaki zıt yüklerin çekmesi baskın olabilir.
Sonuç
Evet, kutuplanma nedeniyle
Nötr cisimde yük yoktur demek yanlış: pozitif ve negatif yüklerin toplamı sıfırdır.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Özdeş kürelerin +6 ve +2 birim yükleri dokunmayla paylaşılırsa her biri kaç birim alır?
Açıklama
Toplam +8 yük iki özdeş kürede eşit paylaşılır; 8 / 2 = 4.
Orta bölümü tamamlandı.
İleri
- Varsayım, sınır ve birleşik yorum
Etki ile kutuplanma, elektronların mutlaka başka cisme geçtiği anlamına gelmez.
Örnek
zor
Sınır durumu
Bir cisim elektron verirse yükünün işareti ne olur?
Negatif yük azalır
pozitif yük fazlası kalır.
Sonuç
Pozitif
Örnek
zor
Birleşik yorum
Özdeş kürelerin +6 ve +2 birim yükleri dokunmayla paylaşılırsa her biri kaç birim alır?
Toplam +8 yük iki özdeş kürede eşit paylaşılır
8 / 2 = 4.
Sonuç
Eksi yüklü çubuğu elektroskoba yaklaştır, sonra toprak telini bağla. Yapraklar ne zaman açılıyor, tel bağlanınca neden kapanıyor? Her işaret bir birim yüktür; elektroskobun toplam yükünü altındaki etiketten izle.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Topraklama sırasında hareket eden temel tanecik hangisidir?
Açıklama
Katı iletkenlerde yük aktarımı hareketli elektronlarla gerçekleşir.
Sürtünmede elektronlar bir cisimden ötekine geçer, dokunmada paylaşılır, etkiyle elektriklenmede cismin içinde yer değiştirir. Hiçbirinde yük yaratılmaz: cisimlerin yükleri toplamı baştaki gibi sıfır kalır.
İleri bölümü tamamlandı.
Özet
Bu konudan aklında kalacaklar
-
Aynı işaretli yükler iter; zıt işaretli yükler çeker.
-
Elektron alan cisim negatif, elektron veren cisim pozitif yüklenir.
-
Özdeş iletken küreler dokundurulunca toplam yükü eşit paylaşır; farklı kürelerde eşit yük zorunlu değildir.
-
Nötr cisimde yük yoktur demek yanlış: pozitif ve negatif yüklerin toplamı sıfırdır.
-
Etki ile kutuplanma, elektronların mutlaka başka cisme geçtiği anlamına gelmez.
Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.
Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.