Atom modelleri deneysel kanıtlarla değişmiştir. Thomson’un elektron bulgusu, Rutherford’un saçılması, Bohr’un kesikli enerji düzeyleri ve modern olasılık yaklaşımını birbirinden ayır.
Isınma
Başlamadan önce: hazır mısın?
Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Elektronun varlığını gösteren deneyle ilişkilendirilen atom modeli hangisidir?
Açıklama
Thomson katot ışınları deneyleriyle elektronu tanımlamış ve pozitif yapı içinde elektronlar önermiştir.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Az sayıda alfa parçacığının büyük açıyla sapması neyi destekler?
Açıklama
Büyük sapmalar küçük bölgede yoğun güçlü itici etkileşim gerektirir.
Temel
- Kavramı ve düzeneği tanı
Rutherford: atomun kütlesi ve pozitif yükü küçük çekirdekte yoğunlaşır; atomun büyük bölümü boşluktur.
Örnek
kolay
Doğrudan uygulama
Elektronun varlığını gösteren deneyle ilişkilendirilen atom modeli hangisidir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Thomson katot ışınları deneyleriyle elektronu tanımlamış ve pozitif yapı içinde elektronlar önermiştir.
Sonuç
Thomson
Örnek
kolay
Tanımı yorumla
Alfa parçacıklarının çoğunun ince levhadan geçmesi hangi sonucu destekler?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Çoğu parçacığın doğrultusunu koruması geniş boş hacme işaret eder.
Sonuç
Atomun büyük kısmının boşluk olması
Bohr: elektronların izinli enerjileri kesiklidir; üst düzeyden alt düzeye geçişte foton yayılır.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Bohr modelindeki izinli enerji düzeyleri nasıldır?
Açıklama
Elektron yalnız izinli enerjilere sahip kararlı durumlarda bulunur.
Temel bölümü tamamlandı.
Orta
- Bağıntıyı uygula ve karşılaştır
Modern modelde orbital, bulunma olasılığını betimler; kesin bir klasik yörünge değildir.
Örnek
orta
Koşulları karşılaştır
Az sayıda alfa parçacığının büyük açıyla sapması neyi destekler?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Büyük sapmalar küçük bölgede yoğun güçlü itici etkileşim gerektirir.
Sonuç
Küçük, yoğun ve pozitif çekirdek
Örnek
orta
İşaret ve yön
Uyarılmış elektron düşük enerji düzeyine geçince ne olabilir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Enerji farkı yayılan fotonun enerjisi olarak aktarılır.
Sonuç
Foton yayılır.
Örnek
orta
Bağıntıyı seç
Bohr modelindeki izinli enerji düzeyleri nasıldır?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Elektron yalnız izinli enerjilere sahip kararlı durumlarda bulunur.
Sonuç
Kesikli
Orbital ile Bohr yörüngesi aynı kavram değildir.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Millikan yağ damlası deneyinin temel bulgusu hangisidir?
Açıklama
Ölçülen damla yükleri temel elektrik yükünün tam katları olarak açıklanır.
Orta bölümü tamamlandı.
İleri
- Varsayım, sınır ve birleşik yorum
Bohr’un tek elektronlu atomlar için başarısı tüm atomların ayrıntısını açıkladığı anlamına gelmez.
Örnek
zor
Sınır durumu
Orbital hangi kavramı ifade eder?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Modern model kesin yörünge yerine olasılık dağılımı kullanır.
Sonuç
Elektronun bulunma olasılığına ilişkin uzaysal betimleme
Örnek
zor
Birleşik yorum
Millikan yağ damlası deneyinin temel bulgusu hangisidir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Ölçülen damla yükleri temel elektrik yükünün tam katları olarak açıklanır.
Sonuç
Elektrik yükünün temel birimle kesikli olması
Geçişi seç ve elektronu izle: gelen fotonu soğurup üst düzeye çıkar, alt düzeye inerken foton yayar. Merdivendeki okun boyu fotonun enerjisidir; ok uzadıkça dalga boyu kısalır. Son seçenekte 13,6 eV’tan büyük enerjili foton elektronu atomdan koparır.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Elektronun izinli iki düzey arasında yukarı geçişi için ne gerekir?
Açıklama
Daha yüksek enerji düzeyine geçiş enerji aktarımı gerektirir; uygun enerji farkı karşılanmalıdır.
Rutherford çekirdeği buldu; Bohr elektrona yalnızca belirli enerji düzeylerini verdi. İki düzeyin farkı kadar enerjili foton yayılır ya da soğurulur: her geçiş tayfta bir çizgidir. Modern model yörünge yerine olasılık bulutu çizer.
İleri bölümü tamamlandı.
Özet
Bu konudan aklında kalacaklar
-
Rutherford: atomun kütlesi ve pozitif yükü küçük çekirdekte yoğunlaşır; atomun büyük bölümü boşluktur.
-
Bohr: elektronların izinli enerjileri kesiklidir; üst düzeyden alt düzeye geçişte foton yayılır.
-
Modern modelde orbital, bulunma olasılığını betimler; kesin bir klasik yörünge değildir.
-
Orbital ile Bohr yörüngesi aynı kavram değildir.
-
Bohr’un tek elektronlu atomlar için başarısı tüm atomların ayrıntısını açıkladığı anlamına gelmez.
Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.
Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.