Paralel levhalar arasındaki kenar etkileri ihmal edilen alan yaklaşık düzgündür. Alan ve yükün işaretini ayırarak kuvvetin ve ivmenin yönünü bul.
Isınma
Başlamadan önce: hazır mısın?
Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Levhalar arasında 20 V, uzaklık 0,1 m. Alan büyüklüğü kaç V/m olur?
Açıklama
E = V/d; 20/0,1 = 200 V/m.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Alan aşağı yönlüdür. Elektriksel kuvvetin negatif yüke yönü hangisidir?
Açıklama
Negatif q elektrik alanın yönünü tersine çevirir.
Temel
- Kavramı ve düzeneği tanı
Alan levhalar arasında pozitif levhadan negatif levhaya yönelir.
Örnek
kolay
Doğrudan uygulama
Levhalar arasında 20 V, uzaklık 0,1 m. Alan büyüklüğü kaç V/m olur?
E = V/d
20/0,1 = 200 V/m.
Sonuç
Örnek
kolay
Tanımı yorumla
Düzgün alan 3 N/C, +2 C yük. Kuvvet büyüklüğü kaç N olur?
F = qE
2 × 3 = 6 N.
Sonuç
ve ; düzgün alanda sabit yükün kuvveti sabittir.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Gerilim sabitken levha aralığı iki katına çıkıyor. Alan ilk değerinin kaç katıdır?
Açıklama
E uzaklıkla ters orantılıdır; alan yarıya iner.
Temel bölümü tamamlandı.
Orta
- Bağıntıyı uygula ve karşılaştır
Alana dik giren parçacığın hız bileşenleri nitel olarak incelenir; sapma hesabı bu kapsamda yapılmaz.
Örnek
orta
Koşulları karşılaştır
Alan aşağı yönlüdür. Elektriksel kuvvetin negatif yüke yönü hangisidir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Negatif q elektrik alanın yönünü tersine çevirir.
Sonuç
Yukarı
Örnek
orta
İşaret ve yön
Levha gerilimi iki katına çıkıyor, uzaklık sabit. Alan kaç kat olur?
E = V/d
V iki katına çıktığında E iki katına çıkar.
Sonuç
Örnek
orta
Bağıntıyı seç
Gerilim sabitken levha aralığı iki katına çıkıyor. Alan ilk değerinin kaç katıdır?
E uzaklıkla ters orantılıdır
alan yarıya iner.
Sonuç
Alan yönünü her zaman elektronun hareket yönüyle aynı kabul etme.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Alana dik giren pozitif yükün yolu, yer çekimi yokken nitel olarak nasıldır?
Açıklama
Alan yönünde sabit kuvvet varken başlangıçtaki dik hız bileşeni korunur; yol kıvrılır.
Orta bölümü tamamlandı.
İleri
- Varsayım, sınır ve birleşik yorum
Yüklü parçacık hızla giderken kuvvet dengedeyse ivmesi sıfır olabilir.
Örnek
zor
Sınır durumu
Aşağı alan içinde negatif damlanın elektrik kuvveti ağırlığı dengeliyor. İvme kaç m/s² olur?
Elektrik kuvveti yukarı, ağırlık aşağı ve eşit
net kuvvet sıfırdır.
Sonuç
Örnek
zor
Birleşik yorum
Alana dik giren pozitif yükün yolu, yer çekimi yokken nitel olarak nasıldır?
Alan yönünde sabit kuvvet varken başlangıçtaki dik hız bileşeni korunur
yol kıvrılır.
Sonuç
Alan yönüne doğru kıvrılır.
Gerilimi eksiye de çekerek levhaların işaretini, anahtarla parçacığın yükünü değiştir. Alan artı levhadan eksi levhaya yönelir; artı yük alan yönünde, eksi yük ters yönde sapar. Levhalar 8 cm boyunda, aralık 4 cm’dir.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
E = 8 N/C içinde +0,5 C yükün kuvveti kaç N olur?
Açıklama
F = 0,5 × 8 = 4 N.
Levhalar arasında alan her yerde aynıdır: . Bu yüzden yüke etkiyen kuvveti de sabittir; alana dik giren yük yatayda sabit hızla, düşeyde sabit ivmeyle ilerler ve yörüngesi parabol olur.
İleri bölümü tamamlandı.
Özet
Bu konudan aklında kalacaklar
-
Alan levhalar arasında pozitif levhadan negatif levhaya yönelir.
-
ve ; düzgün alanda sabit yükün kuvveti sabittir.
-
Alana dik giren parçacığın hız bileşenleri nitel olarak incelenir; sapma hesabı bu kapsamda yapılmaz.
-
Alan yönünü her zaman elektronun hareket yönüyle aynı kabul etme.
-
Yüklü parçacık hızla giderken kuvvet dengedeyse ivmesi sıfır olabilir.
Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.
Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.