Sığaç, iki iletken levhada eşit büyüklükte zıt yük depolayan bir sistemdir. Gerilim kaynağı bağlı mı ayrılmış mı sorusunu yanıtlamadan karşılaştırma yapma.
Isınma
Başlamadan önce: hazır mısın?
Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Levha alanı artırılırken diğer özellikler sabit. Sığa nasıl değişir?
Açıklama
Büyük levha alanı daha fazla yük depolama olanağı sağlar.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Levhalar arasına uygun dielektrik konuluyor. Sığa nasıl değişir?
Açıklama
Dielektriğin kutuplanması aynı gerilimde daha fazla yük depolanmasını sağlar.
Temel
- Kavramı ve düzeneği tanı
Sığa, bir yapının yük depolama yeteneğidir; levha alanı ve aradaki yalıtkanla artar, levha aralığıyla azalır.
Örnek
kolay
Doğrudan uygulama
Levha alanı artırılırken diğer özellikler sabit. Sığa nasıl değişir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Büyük levha alanı daha fazla yük depolama olanağı sağlar.
Sonuç
Artar.
Örnek
kolay
Tanımı yorumla
Levha aralığı artırılıyor. Sığa nasıl değişir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Alan ve malzeme sabitken levhaları uzaklaştırmak sığayı azaltır.
Sonuç
Azalır.
Üreteç bağlıyken gerilim sabit kalır; ayrılmış ideal sığaçta yük büyüklüğü sabit kalır.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Üreteçten ayrılan ideal sığaçta levhalar uzaklaştırılıyor. Yük büyüklüğü nasıl değişir?
Açıklama
Dışarıya yük akış yolu yoktur; ideal durumda levhaların yükü korunur.
Temel bölümü tamamlandı.
Orta
- Bağıntıyı uygula ve karşılaştır
Sığaç enerji depolar; ideal doğru akım devresinde dolduktan sonra kararlı akım geçirmez.
Örnek
orta
Koşulları karşılaştır
Levhalar arasına uygun dielektrik konuluyor. Sığa nasıl değişir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Dielektriğin kutuplanması aynı gerilimde daha fazla yük depolanmasını sağlar.
Sonuç
Artar.
Örnek
orta
İşaret ve yön
Üreteç bağlıyken levhalar yaklaştırılıyor. Gerilim için hangisi doğrudur?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
İdeal üreteç uçları arasındaki potansiyel farkı sabit tutar.
Sonuç
Sabit kalır.
Örnek
orta
Bağıntıyı seç
Üreteçten ayrılan ideal sığaçta levhalar uzaklaştırılıyor. Yük büyüklüğü nasıl değişir?
Dışarıya yük akış yolu yoktur
ideal durumda levhaların yükü korunur.
Sonuç
Sabit kalır.
Üreteç bağlıyken yükün mutlaka sabit kaldığını varsayma.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Sığacın levhalarındaki net yükler nasıldır?
Açıklama
Bir levhada elektron fazlası, diğerinde aynı büyüklükte elektron eksikliği oluşur.
Orta bölümü tamamlandı.
İleri
- Varsayım, sınır ve birleşik yorum
Sığa konusunda sayısal hesaplamalar yerine değişkenlerin etkileri nitel olarak yorumlanır.
Örnek
zor
Sınır durumu
Doğru akım altında tamamen dolmuş ideal sığaçtan kararlı akım geçer mi?
Levhalar arasındaki yalıtkan iletken yol oluşturmaz
dolduktan sonra kararlı akım yoktur.
Sonuç
Hayır.
Örnek
zor
Birleşik yorum
Sığacın levhalarındaki net yükler nasıldır?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Bir levhada elektron fazlası, diğerinde aynı büyüklükte elektron eksikliği oluşur.
Sonuç
Eşit büyüklükte ve zıt işaretli
Aralığı ve yalıtkanı değiştir, anahtarı aç kapa. Üreteç bağlıyken gerilim 12 V’ta kalır, yük değişir; ayrıkken yük sabit kalır, gerilim değişir. Kesikli çizgi başlangıç değerleridir (, yalıtkansız); her işaret yaklaşık 66 pC’dir.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Üreteçten ayrılmış yüklü sığaçta uygun dielektrik ekleniyor. Gerilim için nitel sonuç hangisidir?
Açıklama
Yük korunurken sığa artar; aynı yük için gerekli potansiyel farkı azalır.
Sığaç, levhalarında eşit büyüklükte zıt yük ve aradaki alanda enerji depolar. Sığa yalnızca yapıya bağlıdır: alan ve yalıtkanla artar, aralıkla azalır. Dolunca devreden akım geçmez; üreteç bağlıysa , ayrıksa sabittir.
İleri bölümü tamamlandı.
Özet
Bu konudan aklında kalacaklar
-
Sığa, bir yapının yük depolama yeteneğidir; levha alanı ve aradaki yalıtkanla artar, levha aralığıyla azalır.
-
Üreteç bağlıyken gerilim sabit kalır; ayrılmış ideal sığaçta yük büyüklüğü sabit kalır.
-
Sığaç enerji depolar; ideal doğru akım devresinde dolduktan sonra kararlı akım geçirmez.
-
Üreteç bağlıyken yükün mutlaka sabit kaldığını varsayma.
-
Sığa konusunda sayısal hesaplamalar yerine değişkenlerin etkileri nitel olarak yorumlanır.
Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.
Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.