Büyük Patlama modeli evrenin geçmişte daha sıcak ve daha yoğun olduğunu anlatır. Uzayda belirli bir merkezden çevreye yayılan sıradan patlama resmiyle karıştırma.
Isınma
Başlamadan önce: hazır mısın?
Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Evrenin genişlemesini destekleyen gözlemsel bulgu hangisidir?
Açıklama
Uzak galaksilerden gelen ışığın kayması büyük ölçekte genişlemeyle tutarlıdır.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Elektron hangi parçacık grubundadır?
Açıklama
Elektron standart sınıflandırmada temel leptonlardan biridir.
Temel
- Kavramı ve düzeneği tanı
Galaksilerin uzaklaşması ve kozmik mikrodalga arka planı genişleme modelini destekler.
Örnek
kolay
Doğrudan uygulama
Evrenin genişlemesini destekleyen gözlemsel bulgu hangisidir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Uzak galaksilerden gelen ışığın kayması büyük ölçekte genişlemeyle tutarlıdır.
Sonuç
Uzak galaksilerin sistematik kırmızıya kayması
Örnek
kolay
Tanımı yorumla
Kozmik mikrodalga arka planı neyle ilişkilidir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Arka plan ışınımı sıcak erken evrenin soğuyarak genişlemesi modelini destekler.
Sonuç
Erken evrenden kalan ışınım
Proton ve nötron kuarklardan oluşur; elektron leptondur.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Nötron için hangisi doğrudur?
Açıklama
Nötronun kuarkları yüklü olabilir; yük toplamı sıfırdır.
Temel bölümü tamamlandı.
Orta
- Bağıntıyı uygula ve karşılaştır
Temel etkileşimler güçlü, elektromanyetik, zayıf ve kütle çekimidir; parçacık süreçlerinde korunacak nicelikler incelenir.
Örnek
orta
Koşulları karşılaştır
Elektron hangi parçacık grubundadır?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Elektron standart sınıflandırmada temel leptonlardan biridir.
Sonuç
Lepton
Örnek
orta
İşaret ve yön
Protonun yapısı hangi taneciklerle açıklanır?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Proton üç değerlik kuarkından oluşan bir baryondur.
Sonuç
Kuarklar
Örnek
orta
Bağıntıyı seç
Nötron için hangisi doğrudur?
Nötronun kuarkları yüklü olabilir
yük toplamı sıfırdır.
Sonuç
Kuarklardan oluşur, net elektrik yükü sıfırdır.
Evrenin genişlemesi her bağlı sistemin, örneğin atomun aynı oranda büyümesi demek değildir.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Madde-antimadde çifti için hangisi doğrudur?
Açıklama
Parçacık ve antiparçacık aynı kütleye, zıt elektrik yükü gibi karşıt kuantum sayılarına sahip olabilir.
Orta bölümü tamamlandı.
İleri
- Varsayım, sınır ve birleşik yorum
Elektronu kuarklardan yapılmış parçacık olarak sınıflandırma.
Örnek
zor
Sınır durumu
Çekirdeği bir arada tutmada baskın etkileşim hangisidir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Nükleonlar arasındaki güçlü etkileşim çekirdeğin bağlanmasında önemlidir.
Sonuç
Güçlü etkileşimin çekirdek içi etkisi
Örnek
zor
Birleşik yorum
Madde-antimadde çifti için hangisi doğrudur?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Parçacık ve antiparçacık aynı kütleye, zıt elektrik yükü gibi karşıt kuantum sayılarına sahip olabilir.
Sonuç
Kütleleri eşit, bazı yükleri zıt olabilir.
Evrenin ölçeğini değiştir ve gözlemciyi seç. Izgara her yerde aynı oranda açılır; hız okunun boyu uzaklıkla orantılıdır ve grafikte bütün gökadalar tek doğruya dizilir. Hangi gökadadan bakarsan bak ötekiler senden uzaklaşır: genişlemenin merkezi yoktur.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Foton hangi etkileşimle ilişkilidir?
Açıklama
Foton elektromanyetik etkileşimin taşıyıcı taneciği olarak betimlenir.
Evren geçmişte daha sıcak ve yoğundu; uzay her yerde birden genişliyor, uzak gökadaların ışığı kırmızıya kayıyor. Madde iki aileden kurulur: kuarklar proton ve nötronu oluşturur, elektron ise iç yapısı olmayan bir leptondur.
İleri bölümü tamamlandı.
Özet
Bu konudan aklında kalacaklar
-
Galaksilerin uzaklaşması ve kozmik mikrodalga arka planı genişleme modelini destekler.
-
Proton ve nötron kuarklardan oluşur; elektron leptondur.
-
Temel etkileşimler güçlü, elektromanyetik, zayıf ve kütle çekimidir; parçacık süreçlerinde korunacak nicelikler incelenir.
-
Evrenin genişlemesi her bağlı sistemin, örneğin atomun aynı oranda büyümesi demek değildir.
-
Elektronu kuarklardan yapılmış parçacık olarak sınıflandırma.
Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.
Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.