Hidrokarbonlar ve Alkanlar · TYT-AYT-KPSS Hazırlık

Ocaktaki gaz: metan

Ocakta yanan doğal gazın neredeyse tamamı metandır, $\text{CH}_4$ . Çakmaktaki bütan, depodaki benzin ve yoldaki asfalt da aynı ailedendir: yalnız C ve H içeren, tekli bağlı alkanlar.

Levhadaki modelde dört H, karbonun çevresinde bir düzgün dörtyüzlünün köşelerinde duruyor; her H–C–H açısı $109{,}5^\circ$ .

Isınma

Başlamadan: karbonun bağları

Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Karbon atomu kararlı bileşiklerinde genellikle kaç kovalent bağ yapar?

Açıklama

Karbonun $4$ değerlik elektronu var; dört kovalent bağla okteti tamamlar.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Metanda (

\text{CH}_4

) karbonun hibritleşmesi ve H–C–H bağ açısı hangisidir?

Açıklama

Dört tekli bağ için dört $sp^3$ orbitali; açılar $109{,}5^\circ$ . Ayrıntı: Lewis formülleri ve hibritleşme.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Apolar alkan molekülleri arasında hangi etkileşim vardır?

Açıklama

Apolar moleküller yalnız anlık dipollerle, London kuvvetleriyle çekişir. Ayrıntı: kimyasal türler arası etkileşimler.

Temel

Hidrokarbon türleri ve alkanların adı

1. Hidrokarbon: Yalnız Karbon ve Hidrojen

Yalnız C ve H atomlarından oluşan bileşiğe hidrokarbon denir. Bağların türü ve iskeletin biçimi onu bir sınıfa yerleştirir.

Hidrokarbonların sınıflandırılması

Dört molekül, dört sınıf

Rafta altı karbonlu dört molekül var: düz zincirli hekzan, halkalı siklohekzan, çift bağlı hekzen ve benzen. İlk ikisi doymuş, hekzen doymamış; benzen halkası aromatiktir.

Aromatik bileşikler ayrı bir sayfada: aromatik bileşikler. Alken ve alkinler de: alkenler ve alkinler.

Örnek

kolay

Formülden sınıfa

I. $\text{C}_3\text{H}_8$ , II. halkalı $\text{C}_5\text{H}_{10}$ , III. $\text{C}_2\text{H}_2$ , IV. benzen ( $\text{C}_6\text{H}_6$ ) hidrokarbonlarını sınıflandır.

I: $n = 3$ için $2n + 2 = 8$ . H sayısı en büyük değerde; eksik yok: alkan (propan), doymuş alifatik.

II: $2n + 2 = 12$ , $2$ H eksik. Eksiği halka karşılıyor; çift bağ yok: sikloalkan (siklopentan), doymuş alifatik.

III: $2n + 2 = 6$ , $4$ H eksik. İki karbon halka kuramaz: iki $\pi$ bağı, yani üçlü bağ. Alkin (asetilen), doymamış alifatik.

IV: Benzen halkası var: aromatik.

Sonuç

I ve II doymuş alifatik, III doymamış alifatik, IV aromatik.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Halka içermeyen

\text{C}_6\text{H}_{12}

hangi sınıftadır?

Açıklama

$2$ H eksik ve halka yok: bir $\pi$ bağı, yani bir çift bağ. Bileşik bir alkendir (ör. hekzen).

2. Alkanlar: $\text{C}_n\text{H}_{2n+2}$ , Her Karbon $sp^3$

Zincir birer $\text{CH}_2$ uzuyor

Metan, etan, propan, bütan sırayla beliriyor. Her adımda zincire bir $\text{CH}_2$ birimi ekleniyor; formül sayacı $\text{C}_n\text{H}_{2n+2}$ kuralını izliyor.

Ardışık üyeleri bir $\text{CH}_2$ farkıyla dizilen bu aileye homolog seri denir. İlk dört adı ezberle; beşten sonra Yunanca sayının sonuna -an gelir.

Ad	Formül	Ad	Formül
metan	$\text{CH}_4$	hekzan	$\text{C}_6\text{H}_{14}$
etan	$\text{C}_2\text{H}_6$	heptan	$\text{C}_7\text{H}_{16}$
propan	$\text{C}_3\text{H}_8$	oktan	$\text{C}_8\text{H}_{18}$
bütan	$\text{C}_4\text{H}_{10}$	nonan	$\text{C}_9\text{H}_{20}$
pentan	$\text{C}_5\text{H}_{12}$	dekan	$\text{C}_{10}\text{H}_{22}$

Alkandan bir H çıkınca kalan gruba alkil denir; son ek -an, -il olur. Dallar bu gruplardır.

Alkil	Formül
metil	$\text{CH}_3{-}$
etil	$\text{CH}_3\text{CH}_2{-}$
propil	$\text{CH}_3\text{CH}_2\text{CH}_2{-}$
izopropil	$(\text{CH}_3)_2\text{CH}{-}$

Uçları birleşip halka kuran alkanlar sikloalkandır: $\text{C}_n\text{H}_{2n}$ , adları siklo- ön ekiyle (siklopropan, siklohekzan). Aynı formüldeki alkenlerin yapı izomeridirler.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Molekülünde

10

hidrojen atomu bulunan alkan hangisidir?

Açıklama

$2n + 2 = 10$ ise $n = 4$ : $\text{C}_4\text{H}_{10}$ , bütan.

3. Adlandırma: En Uzun Zincir, Dala Yakın Uç

İlk dal iki uca eşit uzaklıktaysa ikinci dala küçük numara veren yönü seç. Numaralar iki yönde de aynıysa alfabetik sırada önce gelen dal küçük numarayı alır. Halojenler de dal gibi adlandırılır: floro, kloro, bromo, iyodo.

Etil dalı zincirin devamı

Modelde beş karbonluk düz zincirin dördüncü karbonundan bir etil sarkıyor. Etilin iki karbonu zincirin devamıdır: altı karbonluk yol parlıyor ve numaralar beliriyor. 2. ve 4. karbondaki metiller dal olarak kalıyor.

En uzun zincir köşeden döner: 2,4-dimetilhekzan

Örnek

kolay

Tek dallı bir alkan

$\text{CH}_3{-}\text{CH}_2{-}\text{CH}(\text{CH}_3){-}\text{CH}_2{-}\text{CH}_2{-}\text{CH}_3$ bileşiğinin adı nedir?

En uzun zincir $6$ karbonludur: kök hekzan.

Soldan sayınca metil $3$ . karbonda, sağdan sayınca $4$ . karbonda. Küçük numara için soldan başla.

Sonuç

3-metilhekzan ( $\text{C}_7\text{H}_{16}$ , heptanın bir izomeri)

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

\text{CH}_3{-}\text{CH}(\text{CH}_3){-}\text{CH}(\text{CH}_3){-}\text{CH}_3

bileşiğinin adı hangisidir?

Açıklama

En uzun zincir $4$ karbon: bütan. İki yönden de metiller $2$ ve $3$ ’te: 2,3-dimetilbütan.

4. Birincil, İkincil, Üçüncül, Dördüncül Karbon

Alkanda birincil karbon $\text{CH}_3$ , ikincil $\text{CH}_2$ , üçüncül CH, dördüncül ise H’siz C olarak görünür.

İzooktanda dört karbon türü

İzooktan modelinde her karbonun çevresinde türünün renginde bir hale beliriyor: beş $\text{CH}_3$ birincil, $\text{CH}_2$ ikincil, CH üçüncül, dört karbona bağlı ortadaki C dördüncül.

İzooktanda beş birincil, bir ikincil, bir üçüncül, bir dördüncül karbon

Örnek

kolay

Addan yapıya

3-etil-2-metilhekzanın yapısını yaz. Molekül formülü nedir; her türden kaç karbon içerir?

Kök hekzan: $6$ karbonlu düz zincir. $2$ . karbona metil, $3$ . karbona etil bağla ve H’leri tamamla:

\text{CH}_3{-}\text{CH}(\text{CH}_3){-}\text{CH}(\text{C}_2\text{H}_5){-}\text{CH}_2{-}\text{CH}_2{-}\text{CH}_3

Karbon sayısı $6 + 1 + 2 = 9$ ; alkan olduğu için $2 \cdot 9 + 2 = 20$ H: $\text{C}_9\text{H}_{20}$ .

Birincil: dört $\text{CH}_3$ . İkincil: zincirin $4$ . ve $5$ . karbonu ile etilin $\text{CH}_2$ ’si, üç tane.

Üçüncül: $2$ . ve $3$ . karbon, ikisi de üç karbona bağlı. Dört karbona bağlı karbon yok.

Sonuç

$\text{C}_9\text{H}_{20}$ ; $4$ birincil, $3$ ikincil, $2$ üçüncül, $0$ dördüncül karbon.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

2,2,3-trimetilbütan molekülünde kaç dördüncül ve kaç üçüncül karbon vardır?

Açıklama

$\text{CH}_3{-}\text{C}(\text{CH}_3)_2{-}\text{CH}(\text{CH}_3){-}\text{CH}_3$ : $2$ . karbon dört, $3$ . karbon üç karbona bağlı. Kalan beş karbon birincildir.

Orta

İzomerlik, kaynama noktası ve tepkimeler

5. Yapı İzomerliği: Aynı Formül, Farklı İskelet

Üç model, tek formül: $\text{C}_5\text{H}_{12}$

Pentan, 2-metilbütan ve 2,2-dimetilpropan yan yana dönüyor. Üstteki $\text{C}_5\text{H}_{12}$ etiketi hiç değişmiyor; değişen yalnız karbon iskeleti.

\text{C}_5\text{H}_{12}

’nin üç izomeri; dallandıkça kaynama noktası düşer

Çeşit	Ne farklı?	Örnek
zincir izomerliği	karbon iskeleti	bütan, 2-metilpropan
konum izomerliği	aynı grubun yeri	1-kloropropan, 2-kloropropan
fonksiyonel grup izomerliği	grubun türü	etanol, dimetil eter

Alkanlar yalnız zincir izomerliği gösterir. İzomer sayısı karbonla hızla artar: $\text{C}_4\text{H}_{10}$ için $2$ , $\text{C}_5\text{H}_{12}$ için $3$ , $\text{C}_6\text{H}_{14}$ için $5$ , $\text{C}_7\text{H}_{16}$ için $9$ . Fonksiyonel grup izomerliği: alkoller ve eterler.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Aşağıdakilerden hangisi bütanın yapı izomeridir?

Açıklama

2-metilpropan, $\text{CH}_3{-}\text{CH}(\text{CH}_3){-}\text{CH}_3$ , de $\text{C}_4\text{H}_{10}$ ’dur; iskeleti dallıdır.

Örnek

orta

$\text{C}_6\text{H}_{14}$ izomerlerini saymak

$\text{C}_6\text{H}_{14}$ formüllü bütün alkanları yaz ve adlandır.

Altı karbonlu zincir: hekzan. Sistemli gitmek için zinciri birer karbon kısalt.

Beş karbonlu zincir + bir metil: metil $2$ ’de ya da $3$ ’te olabilir. 2-metilpentan, 3-metilpentan. ( $1$ ’de zincir uzar, $4$ ’te 2-metilpentanın aynısıdır.)

Dört karbonlu zincir + iki metil: aynı karbonda 2,2-dimetilbütan, ayrı karbonlarda 2,3-dimetilbütan. Etil dalı $2$ ’ye konamaz; zincir uzar.

Sonuç

$5$ izomer: hekzan, 2-metilpentan, 3-metilpentan, 2,2-dimetilbütan, 2,3-dimetilbütan.

Örnek

orta

Yanlış verilmiş bir ad

Bir öğrenci bir $\text{C}_8\text{H}_{18}$ izomerine “2-etil-3-metilpentan” adını vermiş. Doğru IUPAC adı nedir?

Verilen adın yapısını çiz: $\text{CH}_3{-}\text{CH}(\text{C}_2\text{H}_5){-}\text{CH}(\text{CH}_3){-}\text{CH}_2{-}\text{CH}_3$ .

Etil $2$ . karbonda: etilin iki karbonu zincire katılınca zincir $6$ karbon olur. Kök hekzan.

Yeni zincirde eski $1$ . karbon ve eski metil birer daldır. İki yönden de metiller $3$ ve $4$ ’e düşer.

Sonuç

3,4-dimetilhekzan

6. Kaynama Noktası: Zincir Uzayınca Artar, Dallanınca Düşer

Alkanlar apolardır; molekülleri arasında yalnız London kuvvetleri vardır. Suda çözünmezler ve sudan hafiftirler: dökülen benzin suyun üstünde yüzer.

Zincir uzadıkça mol kütlesi ve temas yüzeyi büyür, London kuvvetleri güçlenir. Oda koşulunda $\text{C}_1$ – $\text{C}_4$ gaz, yaklaşık $\text{C}_5$ – $\text{C}_{17}$ sıvı, daha uzunları katıdır.

Dalsız alkanlarda kaynama noktası karbon sayısıyla artar

Dallandıkça yüzey küçülüyor

Her izomerin çevresinde yarı saydam bir kabuk beliriyor. Dallandıkça molekül küreye yaklaşır, kabuğun yüzeyi küçülür; yanındaki termometre $36$ , $28$ ve $10\,^\circ\text{C}$ ’ye iniyor.

Önce karbon sayısına bak, sonra dallanmaya. 2,2-dimetilbütan ( $\text{C}_6$ , yaklaşık $50\,^\circ\text{C}$ ) dallı olsa da pentandan ( $36\,^\circ\text{C}$ ) yüksek kaynar.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Aşağıdakilerden hangisinin normal kaynama noktası en yüksektir?

Açıklama

Üç $\text{C}_5\text{H}_{12}$ izomerinden dalsız olan pentan en yüksek kaynar ( $36\,^\circ\text{C}$ ); bütan daha az karbonludur ( $-0{,}5\,^\circ\text{C}$ ).

7. Tepkimeler: Yanma ve Halojenle Yer Değiştirme

Alkanların bütün bağları tekli $\sigma$ bağıdır. Oda koşulunda asit, baz ve bromlu suyla tepkime vermezler; iki önemli tepkimeleri yanma ve halojenle yer değiştirmedir.

Metan yanıyor

Bir metan iki $\text{O}_2$ ile karşılaşıyor. Bağlar kopup atomlar yeniden diziliyor: bir $\text{CO}_2$ ve iki $\text{H}_2\text{O}$ çıkıyor, alev ısı saçıyor.

Örnek

orta

Kamp ocağındaki gaz

Kamp ocağı kartuşundaki gaz bir alkandır. Bu gazın $0{,}1$ molü tamamen yanarken $0{,}65$ mol $\text{O}_2$ harcanıyor. Gaz hangisidir ve kaç gram su oluşur? ( $\text{H} = 1$ , $\text{O} = 16$ g/mol)

$1$ mol alkan için $\dfrac{0{,}65}{0{,}1} = 6{,}5$ mol $\text{O}_2$ gerekir.

$\dfrac{3n+1}{2} = 6{,}5$ ise $3n + 1 = 13$ , $n = 4$ : bütan, $\text{C}_4\text{H}_{10}$ .

$1$ mol bütan $n + 1 = 5$ mol su verir: $0{,}1 \cdot 5 = 0{,}5$ mol, $0{,}5 \cdot 18 = 9$ g.

Denetle: $2\,\text{C}_4\text{H}_{10} + 13\,\text{O}_2 \longrightarrow 8\,\text{CO}_2 + 10\,\text{H}_2\text{O}$ ; O atomları $26 = 16 + 10$ .

Sonuç

Bütan; $9$ g su.

Işıkta klor, hidrojenin yerine geçiyor

Işık altında bir $\text{Cl}_2$ metanla karşılaşıyor. Bir Cl, bir H’nin yerine geçiyor; öbür Cl o H ile HCl olarak ayrılıyor. Tekrarlandıkça bütün H’ler gidiyor: $\text{CCl}_4$ .

Metan basamak basamak klorlanıyor; her basamakta bir HCl çıkar

Uzun alkanda Cl farklı karbonlardaki H’lerin yerine geçebilir; ürünler konum izomeridir. Propandan 1-kloropropan ve 2-kloropropan oluşur.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

1

mol metandan yalnız

\text{CH}_2\text{Cl}_2

elde etmek için kaç mol

\text{Cl}_2

gerekir, kaç mol HCl oluşur?

Açıklama

$\text{CH}_4 + 2\,\text{Cl}_2 \longrightarrow \text{CH}_2\text{Cl}_2 + 2\,\text{HCl}$

İleri

Yakıtlar, oktan sayısı ve sınav soruları

8. Petrolden Yakıta: Alkanlar Nerede Kullanılır?

Ham petrol, çoğu alkan olan binlerce hidrokarbonun karışımıdır. Rafineride ısıtılıp damıtma kulesine verilir; kısa zincirler üstten, uzun zincirler alttan alınır.

Damıtma kulesi: yukarı çıktıkça zincir kısalır, kaynama noktası düşer

Ürün	İçerik	Kullanım
doğal gaz	çoğunlukla metan	ısınma, ocak
LPG	propan ve bütan	tüp, otogaz
benzin	kısa zincirli sıvı alkanlar	benzinli motor
motorin (dizel)	daha uzun zincirler	dizel motor
fueloil	ağır sıvı	kazan, gemi
katran, asfalt	en uzun zincirler	yol, yalıtım

Hekzan apolar bir çözücüdür: bitkisel yağın tohumdan özütlenmesinde, yapıştırıcı ve boyalarda kullanılır. Yağları çözer, suyla karışmaz.

Örnek

zor

Otogaz deposundaki LPG

Bir otogaz deposundan alınan LPG örneği yalnız propan ve bütandan oluşuyor. Örneğin $0{,}5$ molü tamamen yanınca $1{,}8$ mol $\text{CO}_2$ oluşuyor. Örnekte kaç mol bütan vardır? Yanmada kaç mol $\text{O}_2$ harcanmıştır?

Propan $x$ , bütan $y$ mol olsun: $x + y = 0{,}5$ .

Propan $3$ , bütan $4$ $\text{CO}_2$ verir: $3x + 4y = 1{,}8$ . Birinci denklemin $3$ katını çıkar: $y = 1{,}8 - 1{,}5 = 0{,}3$ , $x = 0{,}2$ .

$\text{O}_2$ : propan $\dfrac{3 \cdot 3 + 1}{2} = 5$ , bütan $\dfrac{3 \cdot 4 + 1}{2} = 6{,}5$ mol ister. $0{,}2 \cdot 5 + 0{,}3 \cdot 6{,}5 = 1 + 1{,}95 = 2{,}95$ mol.

Denetle: su $0{,}2 \cdot 4 + 0{,}3 \cdot 5 = 2{,}3$ mol. O atomları: $2 \cdot 1{,}8 + 2{,}3 = 5{,}9 = 2 \cdot 2{,}95$ .

Sonuç

$0{,}3$ mol bütan; $2{,}95$ mol $\text{O}_2$ .

9. Okuma: Oktan Sayısı

Benzinli motorda yakıt-hava karışımı sıkıştırılır ve bujinin kıvılcımıyla yanar. Karışım kıvılcımdan önce kendiliğinden tutuşursa motor vuruntu yapar: güç düşer, motor yıpranır.

Oktan sayısı yakıtın vuruntuya dayanıklılığıdır. Ölçek iki alkanla kurulur: çok vuruntu yapan n-heptan $0$ , dayanıklı izooktan (2,2,4-trimetilpentan) $100$ .

95 oktanlı benzin, %95 izooktan ile %5 n-heptan karışımı gibi davranır

Dallı alkanlar oktan sayısını yükseltir. Eskiden benzine tetraetil kurşun katılırdı; zehirli olduğu için bugün kurşunsuz benzin kullanılır.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Oktan sayısı

95

olan benzin için hangisi doğrudur?

Açıklama

Yakıt, aynı motorda hangi izooktan–n-heptan karışımı gibi vuruntu yapıyorsa oktan sayısı o karışımdaki izooktan yüzdesidir.

10. Birleşik Sorular

Örnek

zor

Monokloro ürünleri saymak

2-metilbütan ışık altında klorla tepkimeye giriyor. Yalnız bir H’nin Cl ile yer değiştirdiği kaç farklı ürün oluşabilir? Adlarını yaz.

Yapı: $\overset{1}{\text{C}}\text{H}_3{-}\overset{2}{\text{C}}\text{H}(\text{CH}_3){-}\overset{3}{\text{C}}\text{H}_2{-}\overset{4}{\text{C}}\text{H}_3$ . $2$ . karbondaki iki $\text{CH}_3$ eşdeğerdir; hangisine Cl gelse aynı ürün çıkar.

Farklı H türleri: iki eşdeğer $\text{CH}_3$ , $2$ . karbonun H’si, $3$ . karbonun H’leri, $4$ . karbonun H’leri. Dört tür, dört ürün.

Adlar: 1-kloro-2-metilbütan, 2-kloro-2-metilbütan, 1-kloro-3-metilbütan.

$\text{CH}_3{-}\text{CH}(\text{CH}_3){-}\text{CHCl}{-}\text{CH}_3$ ’te iki yön de $\{2, 3\}$ verir. Eşitlikte alfabetik önce gelen kloro küçük numarayı alır: 2-kloro-3-metilbütan.

Sonuç

$4$ ürün; birbirlerinin konum izomeridir.

Örnek

zor

Öncül tipi soru

2,3-dimetilbütan ile ilgili

I. Hekzanın yapı izomeridir.
II. İki üçüncül karbon atomu içerir.
III. Normal kaynama noktası hekzanınkinden yüksektir.
IV. Işıkta $\text{Cl}_2$ ile iki farklı monokloro ürün verir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Yapı $(\text{CH}_3)_2\text{CH}{-}\text{CH}(\text{CH}_3)_2$ ; $6$ karbon, $\text{C}_6\text{H}_{14}$ . Hekzanla aynı formül, farklı iskelet: I doğru.

İki CH karbonu üçer karbona bağlı: II doğru.

Dallı izomerin yüzeyi küçük; kaynama noktası hekzanınkinden düşüktür (yaklaşık $58$ ve $69\,^\circ\text{C}$ ): III yanlış.

Dört $\text{CH}_3$ eşdeğer, iki CH eşdeğer: iki H türü, iki ürün. IV doğru.

Sonuç

I, II ve IV

Özet

Bu konudan aklında kalacaklar

Hidrokarbon yalnız C ve H içerir. Benzen halkası varsa aromatik, yoksa alifatik; yalnız tekli C–C varsa doymuş, çift ya da üçlü bağ varsa doymamış.
Alkan $\text{C}_n\text{H}_{2n+2}$ : her karbon $sp^3$ , $109{,}5^\circ$ . Sikloalkan $\text{C}_n\text{H}_{2n}$ . Her halka ve her $\pi$ bağı $2$ H eksiltir.
Adlandırma: en uzun zincir, dala yakın uçtan numara, dallar alfabetik; aynı dallar di-, tri-. Uç karbona bağlı grup dal değildir.
Karbon türü: bağlı olduğu karbon sayısı $1$ , $2$ , $3$ , $4$ : birincil, ikincil, üçüncül, dördüncül.
Yapı izomerleri: aynı formül, farklı iskelet. $\text{C}_4\text{H}_{10}$ : $2$ , $\text{C}_5\text{H}_{12}$ : $3$ , $\text{C}_6\text{H}_{14}$ : $5$ izomer.
Kaynama noktası: karbon sayısıyla artar; aynı formülde dallanma düşürür (pentan $36$ , 2-metilbütan $28$ , 2,2-dimetilpropan $10\,^\circ\text{C}$ ).
Tepkimeler: tam yanma $\text{CO}_2$ ve $\text{H}_2\text{O}$ verir; ışıkta halojenle yer değiştirmede her basamakta bir HX çıkar.
Kullanım: doğal gaz metan, LPG propan ve bütan; benzin, motorin, fueloil, katran ve asfalt; hekzan çözücü. Oktan sayısı: n-heptan $0$ , izooktan $100$ .

Ocaktaki gaz: metan

1. Hidrokarbon: Yalnız Karbon ve Hidrojen

Dört molekül, dört sınıf

Formülden sınıfa

2. Alkanlar: CnH2n+2\text{C}_n\text{H}_{2n+2}Cn​H2n+2​, Her Karbon sp3sp^3sp3

Zincir birer CH2\text{CH}_2CH2​ uzuyor

3. Adlandırma: En Uzun Zincir, Dala Yakın Uç

Etil dalı zincirin devamı

Tek dallı bir alkan

4. Birincil, İkincil, Üçüncül, Dördüncül Karbon

İzooktanda dört karbon türü

Addan yapıya

5. Yapı İzomerliği: Aynı Formül, Farklı İskelet

Üç model, tek formül: C5H12\text{C}_5\text{H}_{12}C5​H12​

C6H14\text{C}_6\text{H}_{14}C6​H14​ izomerlerini saymak

Yanlış verilmiş bir ad

6. Kaynama Noktası: Zincir Uzayınca Artar, Dallanınca Düşer

Dallandıkça yüzey küçülüyor

7. Tepkimeler: Yanma ve Halojenle Yer Değiştirme

Metan yanıyor

Kamp ocağındaki gaz

Işıkta klor, hidrojenin yerine geçiyor

8. Petrolden Yakıta: Alkanlar Nerede Kullanılır?

Otogaz deposundaki LPG

9. Okuma: Oktan Sayısı

10. Birleşik Sorular

Monokloro ürünleri saymak

Öncül tipi soru

Özgün sorular

2. Alkanlar: $\text{C}_n\text{H}_{2n+2}$ , Her Karbon $sp^3$

Zincir birer $\text{CH}_2$ uzuyor

Üç model, tek formül: $\text{C}_5\text{H}_{12}$

$\text{C}_6\text{H}_{14}$ izomerlerini saymak