Organik Kimyaya Giriş ve Karbon Allotropları

1828’de Friedrich Wöhler, anorganik bir tuz olan amonyum siyanatı ( $\text{NH}_4\text{OCN}$ ) ısıttı ve idrarda bulunan üreyi ( $(\text{NH}_2)_2\text{CO}$ ) elde etti. Levhada iyonların atomları yeniden dizilip tek bir üre molekülü oluyor. Canlı olmadan organik bileşik yapılabiliyorsa organik bileşiği ne tanımlar?

Isınma

Başlamadan: mol ve karbon atomu

Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

\text{CO}_2

’nin mol kütlesi

44

g/mol’dür.

0{,}5

mol

\text{CO}_2

kaç gramdır?

Açıklama

$m = n \cdot M = 0{,}5 \cdot 44 = 22$ g.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Normal şartlarda (NŞA)

11{,}2

L gaz kaç moldür?

Açıklama

NŞA’da 1 mol gaz $22{,}4$ L kaplar: $n = \dfrac{11{,}2}{22{,}4} = 0{,}5$ mol.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

_6\text{C}

atomunun değerlik elektron sayısı kaçtır?

Açıklama

$_6\text{C}$ : $1s^2\,2s^2\,2p^2$ . Değerlik katmanı ( $n = 2$ ) $4$ elektron taşır; karbon bu yüzden $4$ kovalent bağ yapar.

Temel

Organik bileşik ve basit formül

1. Organik Bileşik = Karbon Bileşiği

1800’lerin başında Berzelius, canlılardan elde edilen bileşiklere organik, minerallerden elde edilenlere anorganik dedi. Yaşam gücü (vitalizm) kuramına göre organik bileşikler yalnızca canlılarda oluşabilirdi.

Wöhler’in üre sentezi (1828) bu kuramı sarstı; Kolbe’nin asetik asidi sentezlemesi (1845) gibi yeni sentezlerle kuram terk edildi. Bugün tanım kaynağa değil yapıya bakar.

İki katlı rafa bak: üstte metan, etanol ve glikoz, altta yemek tuzu kristali, kireç taşı ve karbon dioksit. Alt raftaki karbon atomlarının çevresinde turuncu hale var: bu bileşiklerde de karbon bulunur ama anorganik sayılırlar.

Özellikler genellemedir; istisnası vardır (etanol ve şeker suda iyi çözünür).

Özellik	Organik (çoğunlukla)	Anorganik (çoğunlukla)
Bağ türü	Kovalent, moleküler	Çoğu iyonik
Erime, kaynama noktası	Düşük	Yüksek
Suda çözünme	Az	Çoğu çözünür
Sulu çözeltide iletkenlik	İletmez	Çoğu iletir
Isı ve yanma	Isıya dayanıksız, yanar	Çoğu yanmaz
Sayı	Milyonlarca	Görece az

Örnek

kolay

Organik mi, anorganik mi?

$\text{C}_2\text{H}_5\text{OH}$ , $\text{CaCO}_3$ , $\text{CO}_2$ , $(\text{NH}_2)_2\text{CO}$ , $\text{KCN}$ , $\text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6$ bileşiklerinden hangileri organiktir?

Hepsinde karbon var; bu yüzden karbon tek başına ölçüt değil.

Anorganik listesine bak: $\text{CaCO}_3$ karbonat, $\text{CO}_2$ karbon oksidi, $\text{KCN}$ siyanür; üçü de anorganik.

Kalanlarda karbon iskeleti H, O, N ile kovalent bağlı: etanol, üre, glikoz.

Sonuç

Organik: $\text{C}_2\text{H}_5\text{OH}$ , $(\text{NH}_2)_2\text{CO}$ , $\text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6$ .

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Aşağıdakilerden hangisi anorganik bileşiktir?

Açıklama

$\text{CaC}_2$ (kalsiyum karbür) bir karbürdür; karbürler anorganik sayılır.

2. Basit Formül: Mol Oranı, Molekül Formülü: Gerçek Sayı

Basit formül atomların mol sayıları oranını en küçük tam sayılarla verir. Molekül formülü bir moleküldeki gerçek atom sayılarını verir.

Bileşik	Molekül formülü	Basit formül	$n$
Glikoz	$\text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6$	$\text{CH}_2\text{O}$	$6$
Asetik asit	$\text{C}_2\text{H}_4\text{O}_2$	$\text{CH}_2\text{O}$	$2$
Benzen	$\text{C}_6\text{H}_6$	$\text{CH}$	$6$
Asetilen	$\text{C}_2\text{H}_2$	$\text{CH}$	$2$
Su	$\text{H}_2\text{O}$	$\text{H}_2\text{O}$	$1$

Farklı bileşiklerin basit formülü aynı olabilir; onları mol kütlesi ayırır.

Örnek

kolay

Kütlelerden basit ve molekül formülü

Bir bileşiğin $3{,}0$ gramlık örneğinde $1{,}2$ g C, $0{,}2$ g H ve $1{,}6$ g O vardır. Bileşiğin mol kütlesi $180$ g/mol ise molekül formülü nedir? ( $\text{H} = 1$ , $\text{C} = 12$ , $\text{O} = 16$ g/mol)

Mole çevir: C $\dfrac{1{,}2}{12} = 0{,}1$ ; H $\dfrac{0{,}2}{1} = 0{,}2$ ; O $\dfrac{1{,}6}{16} = 0{,}1$ mol.

En küçüğe ( $0{,}1$ ) böl: C : H : O $= 1 : 2 : 1$ . Basit formül $\text{CH}_2\text{O}$ , kütlesi $12 + 2 + 16 = 30$ g/mol.

$n = \dfrac{180}{30} = 6$ ; basit formüldeki her sayıyı $6$ ile çarp.

Sonuç

Molekül formülü $\text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6$ (glikoz).

Örnek

kolay

Kütlece yüzdeden formül

Kütlece $\%85{,}7$ C ve $\%14{,}3$ H içeren bir hidrokarbonun mol kütlesi $56$ g/mol’dür. Molekül formülü nedir?

$100$ g örnek düşün: $85{,}7$ g C ve $14{,}3$ g H.

Mole çevir: C $\dfrac{85{,}7}{12} \approx 7{,}14$ ; H $\dfrac{14{,}3}{1} = 14{,}3$ mol. Oran $\dfrac{14{,}3}{7{,}14} \approx 2$ , basit formül $\text{CH}_2$ ( $14$ g/mol).

$n = \dfrac{56}{14} = 4$ .

Sonuç

Molekül formülü $\text{C}_4\text{H}_8$ .

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Basit formülü

\text{CH}_2

olan bir bileşiğin mol kütlesi

42

g/mol’dür. Molekül formülü hangisidir?

Açıklama

$\text{CH}_2 = 14$ g/mol; $n = \dfrac{42}{14} = 3$ , formül $\text{C}_3\text{H}_6$ .

Orta

Yakma analizi, karbonun bağları, elmas ve grafit

3. Yakma Analizi: C ve H Ürünlerden, O Farktan

Tam yanmada bileşikteki bütün karbon $\text{CO}_2$ ’ye, bütün hidrojen $\text{H}_2\text{O}$ ’ya dönüşür. Ürünleri tartarak C ve H miktarını buluruz.

Örnek, yakma tüpünde oksijenle yanıyor; gazlar önce su tutucudan, sonra $\text{CO}_2$ tutucudan geçiyor. Tutucuların altındaki terazilere bak: kütle artışları oluşan su ve $\text{CO}_2$ kütleleridir.

Su önce tutulur:

\text{CO}_2

tutucu (bir baz) suyu da tutacağından sıra önemlidir.

Örnek

orta

Hidrokarbonun yanması

$4{,}4$ g hidrokarbon tamamen yandığında $13{,}2$ g $\text{CO}_2$ ve $7{,}2$ g $\text{H}_2\text{O}$ oluşuyor. Bileşiğin basit formülü nedir? ( $\text{H} = 1$ , $\text{C} = 12$ , $\text{O} = 16$ g/mol)

C: $\dfrac{13{,}2}{44} = 0{,}3$ mol $\text{CO}_2$ , yani $0{,}3$ mol C $= 3{,}6$ g.

H: $\dfrac{7{,}2}{18} = 0{,}4$ mol $\text{H}_2\text{O}$ ; her suda 2 H var, $0{,}8$ mol H $= 0{,}8$ g.

Denetle: $3{,}6 + 0{,}8 = 4{,}4$ g, örneğin tamamı; oksijen yok, gerçekten hidrokarbon.

C : H $= 0{,}3 : 0{,}8 = 3 : 8$ .

Sonuç

Basit formül $\text{C}_3\text{H}_8$ (propan).

Ortadaki sütun $9$ g’lık örnek. Karbon dilimi $\text{CO}_2$ sütunundan, hidrojen dilimi su sütunundan geçiyor; sütunun geri kalanı oksijendir ve farktan bulunur. Ürünlerdeki oksijen sayılmadığı için soluklaşıyor.

Bileşikteki oksijen ürünlerden değil, kütle farkından bulunur.

Örnek

orta

Oksijen içeren bileşiğin yanması

C, H ve O içeren $9$ g bileşik yakılınca $13{,}2$ g $\text{CO}_2$ ve $5{,}4$ g $\text{H}_2\text{O}$ oluşuyor. Mol kütlesi $60$ g/mol ise molekül formülü nedir?

C: $13{,}2 \cdot \dfrac{12}{44} = 3{,}6$ g, yani $0{,}3$ mol.

H: $5{,}4 \cdot \dfrac{2}{18} = 0{,}6$ g, yani $0{,}6$ mol.

O farktan: $9 - 3{,}6 - 0{,}6 = 4{,}8$ g, yani $\dfrac{4{,}8}{16} = 0{,}3$ mol.

Oran $0{,}3 : 0{,}6 : 0{,}3 = 1 : 2 : 1$ , basit formül $\text{CH}_2\text{O}$ ( $30$ ). $n = \dfrac{60}{30} = 2$ .

Sonuç

Molekül formülü $\text{C}_2\text{H}_4\text{O}_2$ (asetik asit).

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Bir örnek yakıldığında

8{,}8

\text{CO}_2

oluşuyor. Örnekte kaç gram karbon vardı? (

\text{C} = 12

\text{O} = 16

g/mol)

Açıklama

$8{,}8 \cdot \dfrac{12}{44} = 2{,}4$ g C.

4. Karbonun Gücü: Dört Bağ ve Zincir

Karbonun $4$ değerlik elektronu vardır; $4$ kovalent bağ yaparak okteti tamamlar. Asıl gücü kendi atomlarıyla sağlam bağlar kurmasıdır.

Metandan başlayan karbonlar birbirine eklenip zinciri uzatıyor; zincir dallanıyor, sonra iki ucu birleşip halka kapatıyor. Son karede iki karbon arasında ikili ve üçlü bağ beliriyor. Her karbonun hep dört bağı var.

Karbon iskeleti: düz zincir, dallanmış zincir, halka, ikili ve üçlü bağ.

C–C bağı sağlamdır (Si–Si bağından çok daha sağlam); bu yüzden uzun zincirler kararlıdır.
Karbon tekli, ikili ve üçlü bağ yapar; zincir düz, dallanmış ya da halkalı olabilir.
Karbon H, O, N, S ve halojenlerle de sağlam kovalent bağ kurar.
Aynı atomlar farklı biçimlerde dizilebilir; bu yüzden organik bileşik sayısı milyonlarcadır.

5. Elmas ve Grafit: Aynı Atom, Farklı Örgü

Aynı elementin farklı yapıdaki biçimlerine allotrop denir. Karbonun allotropları elmas, grafit, fulleren, nanotüp ve grafendir.

Turuncu çubuklar ortadaki karbonun dört bağı: komşuları dörtyüzlünün köşelerinde, bağ açısı $109{,}5^\circ$ . Örgüdeki her karbon aynı biçimde bağlı; ağ üç yönde de kesintisiz sürüyor.

Elmas:

sp^3

karbonlardan üç boyutlu kovalent ağ örgü.

Grafitte altıgen halkalı katmanlar üst üste duruyor; katmanlar arası uzaklık $3{,}35$ Å, bağ boyu $1{,}42$ Å. Üst katman kayıyor. Ortadaki katmanı saran mavi bulutta $\pi$ elektronları katman boyunca dolaşıyor.

Grafit:

sp^2

karbonlardan bal peteği katmanlar; katmanlar arası uzaklık bağ uzunluğunun iki katından fazla.

	Elmas	Grafit
Hibritleşme	$sp^3$ , dört komşu	$sp^2$ , üç komşu
Yapı	3B ağ örgü	Altıgen halkalı katmanlar
Sertlik	En sert doğal madde	Yumuşak, kaygan
Elektrik	İletmez	Katman boyunca iletir
Kullanım	Kesici uç, mücevher	Kalem ucu, elektrot, kuru yağlayıcı

Grafitte her karbonun hibritleşmeye katılmayan bir $p$ orbitali katmana diktir. Bu $p$ orbitalleri yan yana örtüşerek $\pi$ bağları kurar; $\pi$ elektronları katman boyunca hareket ettiği için grafit iletkendir. Hibritleşmenin ayrıntısı Lewis formülleri ve hibritleşme konusunda.

Örnek

orta

Kullanımdan yapıya

Kalem ucunda ve kilit mekanizmalarında kuru yağlayıcı olarak grafit, cam kesici uçlarda elmas kullanılır. Bu kullanımları yapıyla açıkla.

Grafitte katman içi bağlar kovalent ve güçlü, katmanlar arası etkileşim zayıf. Katmanlar kolayca kayar: kâğıtta iz bırakır, yüzeyleri kayganlaştırır.

Elmasta her karbon dört yöne kovalent bağlı; grafitteki gibi kayabilen katman yok. Bu yüzden en sert doğal maddedir ve camı çizer.

Sonuç

Grafitin kayganlığı zayıf katmanlar arası etkileşimden, elmasın sertliği üç boyutlu kovalent ağdan gelir.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Grafitin elektriği iletmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama

Örtüşen $p$ orbitallerinin oluşturduğu $\pi$ elektronları katman boyunca serbestçe hareket eder.

İleri

Fulleren, nanotüp, grafen ve sınav düzeyi hesaplar

6. Fulleren, Nanotüp, Grafen: $sp^2$ Karbonun Yeni Biçimleri

Futbol topu biçimli $\text{C}_{60}$ dönüyor. 12 beşgen halka renkli; her beşgenin çevresi altıgenlerle sarılı, iki beşgen yan yana gelmiyor.

\text{C}_{60}

fullereni: 60 karbon, 12 beşgen ve 20 altıgen halka.

Fulleren, karbon atomlarının beşgen ve altıgen halkalarla kapalı kafes kurduğu moleküllerdir; en bilineni $\text{C}_{60}$ . 1985’te laboratuvarda elde edildi (1996 Nobel Kimya Ödülü). Elmas ve grafit dev kovalent ağdır; fulleren ise ayrı $\text{C}_{60}$ moleküllerinden oluşur ve bazı organik çözücülerde çözünür.

Tek katman grafen levha düz duruyor; sonra silindir gibi sarılıp nanotüp oluyor. Bal peteği deseni aynı kalıyor, yalnızca biçim değişiyor.

Grafen tek atom kalınlığındadır; sarılınca nanotüp olur.

Grafen: grafitin tek atom kalınlığındaki katmanı. 2004’te grafitten bantla ayrıldı (2010 Nobel Fizik Ödülü). Çok sağlam, esnek ve neredeyse saydamdır; elektriği ve ısıyı çok iyi iletir. Dokunmatik ekran, esnek elektronik ve pil çalışmalarında kullanılır.
Karbon nanotüp: sarılmış bir grafen tabakasına benzeyen, çapı nanometre ölçüsünde tüp (1991). Çok hafif ve çok sağlamdır, elektriği iletebilir; kompozit malzemelerde ve elektronikte kullanılır.

Allotrop	Hibritleşme	Yapı	Öne çıkan özellik
Elmas	$sp^3$	3B ağ örgü	En sert, elektriği iletmez
Grafit	$sp^2$	Katmanlar	Kaygan, iletken
Fulleren	$sp^2$	Kapalı kafes molekül	Organik çözücüde çözünür
Nanotüp	$sp^2$	Sarılmış tüp	Hafif, çok sağlam
Grafen	$sp^2$	Tek katman	İnce, esnek, çok iyi iletken

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Tek atom kalınlığında, neredeyse saydam, esnek ve elektriği çok iyi ileten karbon allotropu hangisidir?

Açıklama

Grafen, grafitten ayrılmış tek bir bal peteği katmanıdır.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

\text{C}_{60}

molekülünde kaç beşgen halka vardır?

Açıklama

$\text{C}_{60}$ : 12 beşgen + 20 altıgen. Her karbon bir beşgende ve iki altıgende yer alır.

7. Sınav Düzeyi: Kesirli Oranlar ve Atom Korunumu

Örnek

zor

C vitamininin formülü

Bir laboratuvar, C vitamini (askorbik asit) tabletinden saflaştırdığı maddeyi analiz ediyor: kütlece $\%40{,}90$ C, $\%4{,}55$ H ve $\%54{,}55$ O. Maddenin mol kütlesi $176$ g/mol olduğuna göre molekül formülü nedir? ( $\text{H} = 1$ , $\text{C} = 12$ , $\text{O} = 16$ g/mol)

$100$ g’da: C $\dfrac{40{,}90}{12} \approx 3{,}41$ ; H $\dfrac{4{,}55}{1} = 4{,}55$ ; O $\dfrac{54{,}55}{16} \approx 3{,}41$ mol.

En küçüğe böl: C : H : O $= 1 : 1{,}33 : 1$ . $1{,}33$ tam sayı değil, $\dfrac{4}{3}$ ’tür.

$3$ ile çarp: $3 : 4 : 3$ . Basit formül $\text{C}_3\text{H}_4\text{O}_3$ , kütlesi $36 + 4 + 48 = 88$ g/mol.

$n = \dfrac{176}{88} = 2$ .

Sonuç

Molekül formülü $\text{C}_6\text{H}_8\text{O}_6$ .

Örnek

zor

Harcanan oksijenden O sayısı

$0{,}2$ mol organik bileşik $1{,}1$ mol $\text{O}_2$ ile tamamen yakılıyor; NŞA’da $17{,}92$ L $\text{CO}_2$ ve $14{,}4$ g $\text{H}_2\text{O}$ oluşuyor. Bileşiğin molekül formülü nedir?

$\text{CO}_2$ : $\dfrac{17{,}92}{22{,}4} = 0{,}8$ mol. Molekül başına $\dfrac{0{,}8}{0{,}2} = 4$ C.

$\text{H}_2\text{O}$ : $\dfrac{14{,}4}{18} = 0{,}8$ mol, yani $1{,}6$ mol H. Molekül başına $8$ H.

O atomları korunur. Ürünlerde $0{,}8 \cdot 2 + 0{,}8 = 2{,}4$ mol O; $\text{O}_2$ ’den gelen $1{,}1 \cdot 2 = 2{,}2$ mol. Bileşikten gelen $0{,}2$ mol O, molekül başına $1$ .

Sonuç

Molekül formülü $\text{C}_4\text{H}_8\text{O}$ . Denetim: $\text{C}_4\text{H}_8\text{O} + \tfrac{11}{2}\,\text{O}_2 \longrightarrow 4\,\text{CO}_2 + 4\,\text{H}_2\text{O}$ .

Örnek

zor

Elmas sonsuza dek mi?

Bir kuyumcu “elmas sonsuza dek” diyor. $25\,^\circ\text{C}$ ’de yanma entalpileri:

\begin{aligned} \text{C}(\text{grafit}) + \text{O}_2(\text{g}) &\longrightarrow \text{CO}_2(\text{g}) & \Delta H &= -393{,}5\ \text{kJ} \\ \text{C}(\text{elmas}) + \text{O}_2(\text{g}) &\longrightarrow \text{CO}_2(\text{g}) & \Delta H &= -395{,}4\ \text{kJ} \end{aligned}

$\text{C}(\text{elmas}) \longrightarrow \text{C}(\text{grafit})$ dönüşümünün $\Delta H$ değeri kaçtır? Hangi allotrop daha kararlıdır; elmas neden grafite dönüşmez?

Hess yasası: elmasın yanmasını aynen, grafitinkini ters yaz ( $+393{,}5$ kJ). Topla: $\Delta H = -395{,}4 + 393{,}5 = -1{,}9$ kJ. Yöntem: Hess yasası.

Dönüşüm ekzotermik; grafit daha düşük enerjili, yani daha kararlı. Standart oluşum entalpisi sıfır alınan hâl bu yüzden grafittir.

Dönüşüm için elmasın üç boyutlu ağındaki C–C bağlarının kırılması gerekir. Aktifleşme enerjisi çok yüksek; oda koşullarında tepkime fark edilmeyecek kadar yavaştır.

Sonuç

$\Delta H = -1{,}9$ kJ/mol. Grafit daha kararlıdır; elmas yalnızca dönüşüm çok yavaş olduğu için kalıcıdır.

Özet

Bu konudan aklında kalacaklar

Organik bileşik: karbon bileşikleri; $\text{CO}$ , $\text{CO}_2$ , karbonatlar, hidrojen karbonatlar, siyanürler ve karbürler anorganiktir.
Wöhler (1828): amonyum siyanattan üre elde etti; yaşam gücü kuramı sarsıldı.
Basit formül: mol oranı. Molekül formülü $(\text{basit formül})_n$ , $n = M_A / M_\text{basit}$ .
Yakma analizi: $m_\text{C} = m_{\text{CO}_2} \cdot \tfrac{12}{44}$ , $m_\text{H} = m_{\text{H}_2\text{O}} \cdot \tfrac{2}{18}$ , $m_\text{O} = m_\text{örnek} - m_\text{C} - m_\text{H}$ .
Karbon: 4 kovalent bağ; zincir, dal, halka, ikili ve üçlü bağ.
Elmas: $sp^3$ , 3B ağ, en sert, yalıtkan. Grafit: $sp^2$ , katmanlı, kaygan, iletken.
Fulleren $\text{C}_{60}$ : 12 beşgen + 20 altıgen. Nanotüp: sarılmış grafen. Grafen: tek katman grafit.

Organik Kimyaya Giriş ve Karbon Allotropları

LevhaOrganik Kimyaya Giriş ve Karbon AllotroplarıOrganik Kimyaya Giriş ve Karbon Allotropları

Başlamadan: mol ve karbon atomu

Organik bileşik ve basit formül

1. Organik Bileşik = Karbon Bileşiği

Organik mi, anorganik mi?

2. Basit Formül: Mol Oranı, Molekül Formülü: Gerçek Sayı

Kütlelerden basit ve molekül formülü

Kütlece yüzdeden formül

Yakma analizi, karbonun bağları, elmas ve grafit

3. Yakma Analizi: C ve H Ürünlerden, O Farktan

Hidrokarbonun yanması

Oksijen içeren bileşiğin yanması

4. Karbonun Gücü: Dört Bağ ve Zincir

5. Elmas ve Grafit: Aynı Atom, Farklı Örgü

Kullanımdan yapıya

Fulleren, nanotüp, grafen ve sınav düzeyi hesaplar

6. Fulleren, Nanotüp, Grafen: $sp^2$ Karbonun Yeni Biçimleri

7. Sınav Düzeyi: Kesirli Oranlar ve Atom Korunumu

C vitamininin formülü

Harcanan oksijenden O sayısı

Elmas sonsuza dek mi?

Bu konudan aklında kalacaklar

Sınavda nasıl soruldu?

2026 AYTSoru 25

2023 AYTSoru 27

2022 AYTSoru 25

2019 AYTSoru 25

Özgün sorular

Özgün soru1

Özgün soru2

Özgün soru3

Özgün soru4

Özgün soru5

1. Organik Bileşik = Karbon Bileşiği

Organik mi, anorganik mi?

2. Basit Formül: Mol Oranı, Molekül Formülü: Gerçek Sayı

Kütlelerden basit ve molekül formülü

Kütlece yüzdeden formül

3. Yakma Analizi: C ve H Ürünlerden, O Farktan

Hidrokarbonun yanması

Oksijen içeren bileşiğin yanması

4. Karbonun Gücü: Dört Bağ ve Zincir

5. Elmas ve Grafit: Aynı Atom, Farklı Örgü

Kullanımdan yapıya

6. Fulleren, Nanotüp, Grafen: sp2sp^2sp2 Karbonun Yeni Biçimleri

7. Sınav Düzeyi: Kesirli Oranlar ve Atom Korunumu

C vitamininin formülü

Harcanan oksijenden O sayısı

Elmas sonsuza dek mi?

Özgün sorular

6. Fulleren, Nanotüp, Grafen: $sp^2$ Karbonun Yeni Biçimleri