Bir yüzeyden geçen manyetik akının değişmesi indüklenmiş gerilim oluşturabilir. Oluşan akımın yönü, değişimi güçlendirecek değil ona karşı koyacak alanı oluşturur.
Isınma
Başlamadan önce: hazır mısın?
Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
B = 2 T, alan 3 m² ve yüzey normali alanla paralel. Akı kaç Wb olur?
Açıklama
cos0° = 1; Φ = 2 × 3 = 6 Wb.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
B = 4 T, alan 2 m²; normal alanla 60° yapıyor. Akı kaç Wb olur?
Açıklama
Φ = BA cos60°; 4 × 2 × 0,5 = 4 Wb.
Temel
- Kavramı ve düzeneği tanı
; açı alan ile yüzey normali arasındadır.
Örnek
kolay
Doğrudan uygulama
B = 2 T, alan 3 m² ve yüzey normali alanla paralel. Akı kaç Wb olur?
cos0° = 1
Φ = 2 × 3 = 6 Wb.
Sonuç
Örnek
kolay
Tanımı yorumla
B = 2 T, alan 3 m²; normal alana dik. Akı kaç Wb olur?
cos90° = 0
akı sıfırdır.
Sonuç
Akı alanın büyüklüğü, yüzey alanı veya yüzeyin yönelimi değişince değişebilir.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
N kutbu bobine yaklaşıyor. Bobinin yakın yüzü hangi kutup gibi davranır?
Açıklama
Bobin yaklaşmaya karşı koyacak şekilde aynı kutbu oluşturur; bu Lenz yasasıdır.
Temel bölümü tamamlandı.
Orta
- Bağıntıyı uygula ve karşılaştır
Lenz yasasında indüklenen akım akı değişimine karşı koyar; kapalı devre yoksa gerilim oluşsa da sürekli akım olmayabilir.
Örnek
orta
Koşulları karşılaştır
B = 4 T, alan 2 m²; normal alanla 60° yapıyor. Akı kaç Wb olur?
Φ = BA cos60°
4 × 2 × 0,5 = 4 Wb.
Sonuç
Örnek
orta
İşaret ve yön
Halka sabit düzgün alanda sabit konum ve yönde tutuluyor. İndüksiyon var mı?
Sabit B, alan ve yönelim sabit akı verir
indüklenmiş gerilim oluşmaz.
Sonuç
Hayır; akı değişmiyor.
Örnek
orta
Bağıntıyı seç
N kutbu bobine yaklaşıyor. Bobinin yakın yüzü hangi kutup gibi davranır?
Bobin yaklaşmaya karşı koyacak şekilde aynı kutbu oluşturur
bu Lenz yasasıdır.
Sonuç
N
Yüzey ile alanın açısını, yüzey normali ile alanın açısıyla karıştırma.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Aynı akı değişimi daha kısa sürede oluyorsa indüklenen gerilim nitel olarak ne olur?
Açıklama
İndüklenmiş gerilim akının değişim hızına bağlıdır; hızlı değişim daha büyük etki oluşturur.
Orta bölümü tamamlandı.
İleri
- Varsayım, sınır ve birleşik yorum
Akı mevcut diye indüksiyon oluşmaz; akının değişmesi gerekir.
Örnek
zor
Sınır durumu
N kutbu bobinden uzaklaşıyor. Bobinin yakın yüzü hangi kutup gibi davranır?
Bobin uzaklaşmaya karşı koyup mıknatısı çekmeye çalışır
yakın yüzde S oluşur.
Sonuç
S
Örnek
zor
Birleşik yorum
Aynı akı değişimi daha kısa sürede oluyorsa indüklenen gerilim nitel olarak ne olur?
İndüklenmiş gerilim akının değişim hızına bağlıdır
hızlı değişim daha büyük etki oluşturur.
Sonuç
Büyür.
Mıknatısın hızını ve sarım sayısını değiştir; ibrenin sapmasını ve boncukların dönüş yönünü izle. Devreyi açınca gerilim sürer, akım kesilir. Bobin direnci 10 Ω alınmıştır.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Alan yüzeye paralelken yüzeyden geçen akı kaç Wb olur?
Açıklama
Alan yüzey normaline diktir; yüzeyi kesen bileşen sıfırdır.
Gerilimi akının kendisi değil değişmesi doğurur: mıknatıs hızlandıkça ve sarım arttıkça gerilim büyür. İndüklenen akımın alanı yaklaşan mıknatısı iter, uzaklaşanı çeker; yani değişime karşı koyar.
İleri bölümü tamamlandı.
Özet
Bu konudan aklında kalacaklar
-
; açı alan ile yüzey normali arasındadır.
-
Akı alanın büyüklüğü, yüzey alanı veya yüzeyin yönelimi değişince değişebilir.
-
Lenz yasasında indüklenen akım akı değişimine karşı koyar; kapalı devre yoksa gerilim oluşsa da sürekli akım olmayabilir.
-
Yüzey ile alanın açısını, yüzey normali ile alanın açısıyla karıştırma.
-
Akı mevcut diye indüksiyon oluşmaz; akının değişmesi gerekir.
Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.
Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.