İçeriğe geç
hızlıkavra
Dersler

Gerçek hayattaKonu sayfası

Üstel Fonksiyon ve Logaritma ne işime yarar?

Kulak sağlığı1 / 5

Sesi 3 dB açınca güvenli süre neden yarıya iner?

Ses düzeyi desibelle (dB) ölçülür ve logaritmiktir: +10 dB ses şiddetini 10 katına, +3 dB yaklaşık 2 katına çıkarır (10log⁡2≈310 \log 2 \approx 3). ABD iş sağlığı kurumu NIOSH'a göre 85 dB'de güvenli süre 8 saattir; her +3 dB'de yarıya iner, 100 dB'de 15 dakikaya düşer.

L=10log⁡II0(dB)L = 10 \log \dfrac{I}{I_0} \quad (\text{dB})

Dene: Sürgüyle sesi 3 dB'lik adımlarla aç.

Mutfak2 / 5

Yemek neden 2 saatten fazla dışarıda kalmamalı?

Oda sıcaklığında bazı bakteriler 20 dakikada bir ikiye bölünebilir. 2 saat 6 bölünme eder: 1 bakteri 26=642^6 = 64 olur, 4 saatte 212=40962^{12} = 4096. Üstel büyüme başta yavaş görünür, sonra patlar; bu yüzden pişmiş yemek 2 saat içinde buzdolabına girmeli.

N=N0⋅2 t/20(t: dakika)N = N_0 \cdot 2^{\,t/20} \quad (t\text{: dakika})

Deprem3 / 5

Deprem büyüklüğü 1 artınca neden 32 kat güçlü?

Büyüklük logaritmik bir ölçektir: 1 büyüklük fark, sismograftaki dalganın genliğinde 10 kat demek. Açığa çıkan enerji ise her büyüklükte 101,5≈3210^{1{,}5} \approx 32 katına çıkar; 7 büyüklüğündeki bir deprem, 5'lik bir depremin 32⋅32≈100032 \cdot 32 \approx 1000 katı enerji yayar.

log⁡E=4,8+1,5 M(E: joule)\log E = 4{,}8 + 1{,}5\,M \quad (E\text{: joule})

Dene: Sürgüyle büyüklüğü 6'dan 7'ye çıkar: küpler 32'den 1000'e çıkıyor.

Yazılım4 / 5

1 milyon kayıtta aranan 20 adımda nasıl bulunur?

Sıralı listede ortadaki kayda bak: aradığın ondan küçükse sağ yarıyı, değilse sol yarıyı at. Her bakış listeyi yarıya indirir; 64 klasör 6 bakışta 1'e iner, çünkü 26=642^6 = 64. 2202^{20} 1 milyonu geçtiği için 1 milyon kayıt en çok 20 bakışta bulunur.

bakıs¸ sayısı≈log⁡2n\text{bakış sayısı} \approx \log_2 n

Arkeoloji5 / 5

Bir kemiğin kaç yıllık olduğu nasıl bulunur?

Canlı ölünce içindeki karbon-14 yenilenmez ve her 5730 yılda yarıya iner. Kemikte ilk miktarın dörtte biri kaldıysa 2 yarı ömür, yani 11 46011\,460 yıl geçmiştir. Ara değerlerde yaşı logaritma verir: %30 kaldıysa yaklaşık 99509950 yıl.

t=5730⋅log⁡2N0Nt = 5730 \cdot \log_2 \dfrac{N_0}{N}