İçeriğe geç
hızlıkavra
Dersler

Görsel anlatımKonu sayfası

Grafik ve Tablo Problemleri

Sıfırdan1 / 17

Bir pasta, dört dilim

Bir okulun 720 öğrencisi okula dört yoldan geliyor. Bu pastanın tamamı 720 öğrencidir: bütün. Pasta tam bir tur döner, yani bütün 360∘360^\circ'dir. Her dilim bir grup.

bu¨tu¨n=360∘=720 o¨g˘renci\text{bütün} = 360^\circ = 720\ \text{öğrenci}

Dene: Sahneyi yana sürükle, pastayı döndür.

Sıfırdan2 / 17

Otobüs dilimi öne kayıyor

Otobüs diliminin merkez açısı 144∘144^\circ: tam turun 144360=25\frac{144}{360} = \frac{2}{5}'i. Dilim pastanın 25\frac{2}{5}'i ise otobüsle gelenler de öğrencilerin 25\frac{2}{5}'idir: 720⋅25=288720 \cdot \frac{2}{5} = 288.

pay=merkez ac¸ı360∘\text{pay} = \dfrac{\text{merkez açı}}{360^\circ}

Sıfırdan3 / 17

Sütunun boyu değerdir

Bir kırtasiyenin beş günde sattığı defterler sütunlarla gösterilmiş. Mor düzlem salı sütununun tepesine kaydı ve eksende 25 okudu. Sütun ne kadar uzunsa o gün o kadar defter satılmış.

Sıfırdan4 / 17

İki tepe arasındaki boy: fark

Düzlem cumanın tepesine (6060) çıkarken cuma sütununda yeşil bir blok ayrılıyor. İki tepe arasında kalan bu boy farktır: 60−25=3560 - 25 = 35 defter. Toplam ise bütün boyların toplamıdır.

Hızlı soru

Sütunlar 40,25,35,40,6040, 25, 35, 40, 60 ise beş günde toplam kaç defter satılmıştır?

40+25+35+40+60=20040 + 25 + 35 + 40 + 60 = 200.

Temel5 / 17

Açı, yüzde ve adet birlikte

Servis dilimini büyüt. Açısı α\alpha olan dilim bütünün α360\frac{\alpha}{360}'ıdır: yüzdesi α:3,6\alpha : 3{,}6, öğrenci sayısı 720⋅α360720 \cdot \frac{\alpha}{360}. Yandaki cam sütun da tam bu oranda dolar.

miktar=toplam⋅α360∘\text{miktar} = \text{toplam} \cdot \dfrac{\alpha}{360^\circ}

Dene: Sürgüyle açıyı değiştir; açı, yüzde ve adet birlikte değişir.

Temel6 / 17

Yüzde 1 eşittir 3,6 derece

360∘360^\circ bütünün %100\%100'üdür; o hâlde %1=3,6∘\%1 = 3{,}6^\circ. 90∘90^\circ'lik dilim çeyrektir, yani %25\%25; %90\%90 değil. Açıyı yüzdeye çevirmek için 3,63{,}6'ya böl, yüzdeyi açıya çevirmek için 3,63{,}6 ile çarp.

Dene: Düğmelerle %20\%20, %25\%25 ve %50\%50'lik dilimleri kur.

Hızlı soru

Merkez açısı 54∘54^\circ olan dilim bütünün yüzde kaçıdır?

54:3,6=1554 : 3{,}6 = 15, yani %15\%15.

Temel7 / 17

Bir dilimden bütüne

Bir ankette çay dilimi 40∘40^\circ ve çayı 32 kişi seçmiş. Önce 1∘1^\circ'nin değerini bul: 32:40=0,832 : 40 = 0{,}8 kişi. Bütün 360⋅0,8=288360 \cdot 0{,}8 = 288 kişi, 135∘135^\circ'lik kahve dilimi 108108 kişidir.

1∘↔3240=0,8 kis¸i1^\circ \leftrightarrow \dfrac{32}{40} = 0{,}8\ \text{kişi}

Temel8 / 17

Durak durak yolcu sayısı

Otobüs 1010 yolcuyla çıkıyor; her küp bir yolcu. İnenler kaldırıma atlar, binenler sütuna eklenir. Netler +3,−5,+4,−2+3, -5, +4, -2; yolcu sayısını sıralı toplam verir: +3,−2,+2,0+3, -2, +2, 0. 4. durakta sütun başlangıç çizgisine döner.

Orta9 / 17

Hedeften farklar: toplam sıfır

Defne günde 40 sayfa okumayı hedefliyor; yeşil düzlem hedeftir. Düzlemin üstündeki mavi bloklar (fazla) alttaki turuncu boşluklara (eksik) taşınıyor. Hepsi tam doldu: toplam hedefe eşit, farklar toplamı 0.

ortalama=plan+farklar toplamın\text{ortalama} = \text{plan} + \dfrac{\text{farklar toplamı}}{n}

Hızlı soru

Günde 5050 soru planlayan Kaan'ın beş günlük farkları +6,−4,+3,−5,+10+6, -4, +3, -5, +10. Günde ortalama kaç soru çözmüştür?

Farklar toplamı 1010; ortalama 50+105=5250 + \frac{10}{5} = 52.

Orta10 / 17

Tablonun boş hücreleri

Tam bilet 150150 TL, öğrenci bileti %40\%40 ucuz; 8080 öğrenci bileti satılmış, hasılat 16 20016\,200 TL. Tek bilinmeyenli hücreden başla; her yeni değer bir sonrakini açar. Sonuç: 6060 tam bilet.

Orta11 / 17

Kırık çizginin her parçası doğru

Boncuk önce A tarifesinde, sonra B'nin iki parçasında kayıyor. Bir parçada eşit adım sağa gidince yükseklik hep eşit değişir: arkadaki basamaklar özdeş. Bu sabit değişim eğimdir; A'da dakikada 0,50{,}5 TL.

deg˘er=bas¸langıc¸+eg˘im⋅gec¸en su¨re\text{değer} = \text{başlangıç} + \text{eğim} \cdot \text{geçen süre}

Orta12 / 17

Hangi tarife ucuz?

A(t)=40+0,5tA(t) = 40 + 0{,}5t; B ise 5050. dakikaya kadar 6060, sonra t+10t + 10. Eşitlikler t=40t = 40 ve t=60t = 60 verir. Aradaki yeşil üçgende B'nin grafiği A'nın altında: B ucuz.

Dene: Sürgüyle dakikayı değiştir; iki boncuktan alçakta olan ucuz tarifedir.

Sınav13 / 17

İki grafik: pay ve oran

Pasta üç kulübün payını, yandaki sütunlar her kulüpteki kız oranını veriyor. Her dilim kendi kız yüzdesi kadar yükseldi: satranç %20\%20, tiyatro %48\%48, müzik %30\%30. Bir dilimin hacmi pay × orandır.

Sınav14 / 17

Yüzdelerin ortalaması alınmaz

Yükselen parçaları birleştir: hacim korunur, hepsi %35\%35 seviyesinde durur; bütünün 720\frac{7}{20}'si. Kırmızı halka yüzdelerin ortalaması (%32,7\%32{,}7): kulüpler eşit büyüklükte olmadığı için yanlış.

14⋅%20+512⋅%48+13⋅%30=720\tfrac{1}{4} \cdot \%20 + \tfrac{5}{12} \cdot \%48 + \tfrac{1}{3} \cdot \%30 = \tfrac{7}{20}

Dene: Sürgüyle parçaları birleştir ve ayır.

Hızlı soru

Kız üyeler toplam 8484 kişi ise kulüplerde kaç üye vardır?

720⋅N=84\frac{7}{20} \cdot N = 84, N=240N = 240.

Sınav15 / 17

Adet ve gelir: birim fiyat

Fırında dilimler adet payıdır: simit 12\frac{1}{2}, poğaça 13\frac{1}{3}, pasta 16\frac{1}{6}. Yükseklik birim fiyattır: 1010, 2020, 5050 TL. Hacim = adet × fiyat = gelir; gelir payları 14\frac{1}{4}, 13\frac{1}{3}, 512\frac{5}{12}.

birim fiyat∝gelir payıadet payı\text{birim fiyat} \propto \dfrac{\text{gelir payı}}{\text{adet payı}}

Sınav16 / 17

Sayısız grafik: kılavuz birimdir

Eksende sayı yok ama kılavuzlar eşit aralıklı: her aralık bir birim. Sütunlar 44, 77 ve 66 birim. 2024 ile 2023 arasındaki 33 birim 600600 fidan ise 11 birim 200200 fidandır.

Hızlı soru

Üç yılda toplam kaç fidan satılmıştır?

4+7+6=174 + 7 + 6 = 17 birim; 17⋅200=340017 \cdot 200 = 3400 fidan.