İçeriğe geç
TYT-AYT-KPSS Hazırlık
Dersler

32Konu 32 / 49
Elektrik ve Manyetizma

Transformatörler

Transformatör alternatif gerilimi yükseltmek veya alçaltmak için değişen manyetik akıyı kullanır. İdeal durumda enerji aktarılır, enerji üretilmez.

  • 11. sınıf
  • AYT sıklığı
  • 40 dk

LevhaTransformatörlerTransformatörler

Transformatör alternatif gerilimi yükseltmek veya alçaltmak için değişen manyetik akıyı kullanır. İdeal durumda enerji aktarılır, enerji üretilmez.

Isınma

Başlamadan önce: hazır mısın?

Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Sekonder sarımı primerden fazladır. Aygıt nasıl davranır?

Açıklama

Daha çok sekonder sarımı daha büyük çıkış gerilimiyle ilişkilidir.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

İdeal gerilim yükselticide çıkış akımı nasıl değişir?

Açıklama

İdeal güç korunur; gerilim yükselirken karşılığında akım azalır.

Temel

  1. Kavramı ve düzeneği tanı

Primer sargı giriş, sekonder sargı çıkıştır; iki sargı ortak değişken manyetik akıyla bağlaşır.

Başlangıç modeli; uzunluklar şematiktir.

Örnek

kolay

Doğrudan uygulama

Sekonder sarımı primerden fazladır. Aygıt nasıl davranır?

Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.

Daha çok sekonder sarımı daha büyük çıkış gerilimiyle ilişkilidir.

Sonuç

Gerilimi yükseltir.

Örnek

kolay

Tanımı yorumla

Sekonder sarımı primerden azdır. Çıkış gerilimi nasıldır?

Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.

Az sarımlı sekonder gerilimi alçaltır.

Sonuç

Girişten küçüktür.

Sekonderde daha çok sarım gerilimi yükseltir; daha az sarım gerilimi alçaltır.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Transformatör kararlı DC ile sürekli çalışır mı?

Açıklama

İndüksiyon değişen akı gerektirir; kararlı DC ideal durumda sürekli indüksiyon oluşturmaz.

Orta

  1. Bağıntıyı uygula ve karşılaştır

İdeal transformatörde giriş ve çıkış güçleri eşittir; gerilim artarken akım azalır.

Bir değişkenin etkisini nitel olarak karşılaştır.

Örnek

orta

Koşulları karşılaştır

İdeal gerilim yükselticide çıkış akımı nasıl değişir?

İdeal güç korunur

gerilim yükselirken karşılığında akım azalır.

Sonuç

Giriş akımından küçüktür.

Örnek

orta

İşaret ve yön

İdeal gerilim alçaltıcıda çıkış akımı nasıldır?

Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.

Aynı güç daha küçük gerilimle aktarılırsa daha büyük akım gerekir.

Sonuç

Girişten büyüktür.

Örnek

orta

Bağıntıyı seç

Transformatör kararlı DC ile sürekli çalışır mı?

İndüksiyon değişen akı gerektirir

kararlı DC ideal durumda sürekli indüksiyon oluşturmaz.

Sonuç

Hayır; sürekli akı değişimi yoktur.

Kararlı doğru akım ideal transformatörde sürekli gerilim dönüşümü sağlamaz.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Transformatörün ortak demir çekirdeği hangi amaçla kullanılır?

Açıklama

Manyetik akı çekirdek üzerinden iki sargıyla daha iyi bağlaşır.

İleri

  1. Varsayım, sınır ve birleşik yorum

Transformatör konusunu sayısal sarım oranı hesabına değil yönlü karşılaştırmaya dayandır.

İki durumun ilişkisini incele; çizim gerçek ölçekte değildir.

Örnek

zor

Sınır durumu

İdeal transformatörde hangi nicelik iki tarafta eşittir?

Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.

Kayıpsız modelde giriş gücü çıkış gücüne eşittir.

Sonuç

Güç

Örnek

zor

Birleşik yorum

Transformatörün ortak demir çekirdeği hangi amaçla kullanılır?

Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.

Manyetik akı çekirdek üzerinden iki sargıyla daha iyi bağlaşır.

Sonuç

Manyetik akının sargılar arasında bağlaşmasını artırmak

İki sargının sarım sayısını değiştir; penceredeki çubuklarda gerilimi (V) ve akımı (I), lambanın parlaklığını izle. Turuncu çubuklar primer, mavi çubuklar sekonderdir. Giriş 12 V, lamba 24 Ω alınmıştır.

Kendini dene

Puan yok, deneme sınırsız

Gerçek transformatörün çıkış gücü giriş gücüne göre nasıldır?

Açıklama

Isınma ve diğer kayıplar nedeniyle gerçek verim %100’den küçüktür.

Primerdeki alternatif akım çekirdekte değişen akı oluşturur; bu akı sekonderin her sarımında aynı gerilimi indükler. Sarımı çok olan yanda gerilim büyük, akım küçüktür; ideal transformatörde giren güç çıkan güce eşittir.

Yönleri, bileşenleri veya kavramlar arası ilişkiyi ayır.

Özet

Bu konudan aklında kalacaklar

  • Primer sargı giriş, sekonder sargı çıkıştır; iki sargı ortak değişken manyetik akıyla bağlaşır.

  • Sekonderde daha çok sarım gerilimi yükseltir; daha az sarım gerilimi alçaltır.

  • İdeal transformatörde giriş ve çıkış güçleri eşittir; gerilim artarken akım azalır.

  • Kararlı doğru akım ideal transformatörde sürekli gerilim dönüşümü sağlamaz.

  • Transformatör konusunu sayısal sarım oranı hesabına değil yönlü karşılaştırmaya dayandır.

Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.

Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.

Sorular

Şimdi sıra sende

4 özgün soru

Özgün soru1

Kolay

Transformatörün yapısı ve çalışma ilkesi

İletim hatlarında gerilimin yükseltilmesi neden yararlıdır?

İpucu

Primer sargı giriş, sekonder sargı çıkıştır; iki sargı ortak değişken manyetik akıyla bağlaşır.

Çözüm

Aynı güçte akım küçüldüğünde hatlardaki I²R kaybı azalır.

Sonuç: Aynı güç için akımı ve direnç kaynaklı kaybı azaltır.

Cevap: C

Özgün soru2

Orta

Primer ve sekonder gerilim, akım ve güç

Gerçek transformatörün çıkış gücü giriş gücüne göre nasıldır?

İpucu

Sekonderde daha çok sarım gerilimi yükseltir; daha az sarım gerilimi alçaltır.

Çözüm

Isınma ve diğer kayıplar nedeniyle gerçek verim %100’den küçüktür.

Sonuç: Kayıplar nedeniyle daha küçüktür.

Cevap: D

Özgün soru3

Orta

Yükseltici ve alçaltıcı transformatör

Sarım sayıları eşit ideal transformatörde gerilimler için ne söylenir?

İpucu

İdeal transformatörde giriş ve çıkış güçleri eşittir; gerilim artarken akım azalır.

Çözüm

Eşit sarımlar aynı değişen akıyla aynı gerilim büyüklüğünü oluşturur.

Sonuç: Büyüklükleri eşittir.

Cevap: E

Özgün soru4

Zor

İdeal ve ideal olmayan transformatör

Transformatör çıkışının frekansı için hangisi doğrudur?

İpucu

Primer sargı giriş, sekonder sargı çıkıştır; iki sargı ortak değişken manyetik akıyla bağlaşır.

Çözüm

Transformatör gerilim-akım büyüklüklerini değiştirir; periyodik akının frekansı her iki sargıda aynıdır.

Sonuç: Giriş frekansıyla aynıdır.

Cevap: A