Bir cismin yalnızca ilerlemesini değil, bir eksene göre dönmesini de momentumla betimleyebilirsin. Korunum için seçilen eksene göre dış torku incele.
12. sınıf
AYT sıklığı9 sınavın 2’inde
40 dk
LevhaAçısal MomentumAçısal Momentum
Bir cismin yalnızca ilerlemesini değil, bir eksene göre dönmesini de momentumla betimleyebilirsin. Korunum için seçilen eksene göre dış torku incele.
Isınma
Başlamadan önce: hazır mısın?
Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Dönen patenci kollarını kapatıyor, dış tork ihmal ediliyor. Açısal hız ne olur?
Eylemsizlik momenti azalırken korunmuş açısal momentum için açısal hız artar.Eylemsizlik momenti azalırken korunmuş açısal momentum için açısal hız artar.Eylemsizlik momenti azalırken korunmuş açısal momentum için açısal hız artar.Eylemsizlik momenti azalırken korunmuş açısal momentum için açısal hız artar.
Açıklama
Eylemsizlik momenti azalırken korunmuş açısal momentum için açısal hız artar.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Açısal momentum hangi tür niceliktir?
Hem büyüklüğü hem eksen boyunca yönü vardır.Hem büyüklüğü hem eksen boyunca yönü vardır.Hem büyüklüğü hem eksen boyunca yönü vardır.Hem büyüklüğü hem eksen boyunca yönü vardır.
Açıklama
Hem büyüklüğü hem eksen boyunca yönü vardır.
Temel
Kavramı ve düzeneği tanı
Açısal momentum vektöreldir; yönü sağ el kuralıyla dönme ekseni boyunca belirlenir.
MerkezMavi: teğet yönTuruncu: merkez yönü
Başlangıç modeli; uzunluklar şematiktir.
Örnek
kolay
Doğrudan uygulama
Dönen patenci kollarını kapatıyor, dış tork ihmal ediliyor. Açısal hız ne olur?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Eylemsizlik momenti azalırken korunmuş açısal momentum için açısal hız artar.
Sonuç
Artar.
Örnek
kolay
Tanımı yorumla
Dönen patenci kollarını açıyor. Aynı koşullarda açısal hız ne olur?
Kütle eksenden uzaklaşır
eylemsizlik momenti artınca açısal hız azalır.
Sonuç
Azalır.
Seçilen eksene göre dış net tork sıfırsa toplam açısal momentum korunur.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Dış net tork sıfırsa kesin korunan hangisidir?
Dış tork yoksa sistemin toplam açısal momentumu değişmez.Dış tork yoksa sistemin toplam açısal momentumu değişmez.Dış tork yoksa sistemin toplam açısal momentumu değişmez.Dış tork yoksa sistemin toplam açısal momentumu değişmez.
Açıklama
Dış tork yoksa sistemin toplam açısal momentumu değişmez.
Temel bölümü tamamlandı.
Orta
Bağıntıyı uygula ve karşılaştır
Dönen patenci kollarını topladığında eylemsizlik momenti azalır; açısal hızı artar.
MerkezMavi: teğet yönTuruncu: merkez yönü
Bir değişkenin etkisini nitel olarak karşılaştır.
Örnek
orta
Koşulları karşılaştır
Açısal momentum hangi tür niceliktir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Hem büyüklüğü hem eksen boyunca yönü vardır.
Sonuç
Vektörel
Örnek
orta
İşaret ve yön
Açısal momentumun SI birimi hangisidir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Açısal momentum, momentuma ek bir uzunluk boyutu taşır.
Sonuç
kg·m²/s
Örnek
orta
Bağıntıyı seç
Dış net tork sıfırsa kesin korunan hangisidir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Dış tork yoksa sistemin toplam açısal momentumu değişmez.
Sonuç
Toplam açısal momentum
Açısal momentum ile çizgisel momentumun birimleri aynı değildir.
Kolları toplamak için yapılan iç iş enerji aktarabilir; açısal momentum korunumu tek başına kinetik enerji korunumu değildir.Kolları toplamak için yapılan iç iş enerji aktarabilir; açısal momentum korunumu tek başına kinetik enerji korunumu değildir.Kolları toplamak için yapılan iç iş enerji aktarabilir; açısal momentum korunumu tek başına kinetik enerji korunumu değildir.Kolları toplamak için yapılan iç iş enerji aktarabilir; açısal momentum korunumu tek başına kinetik enerji korunumu değildir.
Açıklama
Kolları toplamak için yapılan iç iş enerji aktarabilir; açısal momentum korunumu tek başına kinetik enerji korunumu değildir.
Orta bölümü tamamlandı.
İleri
Varsayım, sınır ve birleşik yorum
Açısal momentumun korunması açısal hızın her durumda sabit olması değildir.
MerkezMavi: teğet yönTuruncu: merkez yönü
İki durumun ilişkisini incele; çizim gerçek ölçekte değildir.
Örnek
zor
Sınır durumu
Dönme saat yönünün tersine, gözlemciye bakan düzlemde. Açısal momentum yönü hangisidir?
Kolları toplamak için yapılan iç iş enerji aktarabilir
açısal momentum korunumu tek başına kinetik enerji korunumu değildir.
Sonuç
Evet, kasları iş yapabilir.
Kolları aç ya da topla, ağırlıkların kütlesini değiştir: eylemsizlik momenti değiştikçe açısal hız ters yönde değişir, L çubuğu aynı kalır. Freni sıkarsan dış tork doğar ve L azalarak sıfıra iner.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Çizgisel momentumun SI birimi hangisidir?
p = mv bağıntısının birimi kg·m/s’dir; açısal momentumdan ayrılır.p = mv bağıntısının birimi kg·m/s’dir; açısal momentumdan ayrılır.p = mv bağıntısının birimi kg·m/s’dir; açısal momentumdan ayrılır.p = mv bağıntısının birimi kg·m/s’dir; açısal momentumdan ayrılır.
Açıklama
p = mv bağıntısının birimi kg·m/s’dir; açısal momentumdan ayrılır.
Dış tork yokken L=Iω değişmez: kollar toplanınca I küçülür, ω büyür. L vektörü dönme ekseni boyuncadır, yönünü sağ el kuralı verir; büyüklüğünü ancak dış tork değiştirir.
MerkezMavi: teğet yönTuruncu: merkez yönü
Yönleri, bileşenleri veya kavramlar arası ilişkiyi ayır.
İleri bölümü tamamlandı.
Özet
Bu konudan aklında kalacaklar
Açısal momentum vektöreldir; yönü sağ el kuralıyla dönme ekseni boyunca belirlenir.
Seçilen eksene göre dış net tork sıfırsa toplam açısal momentum korunur.
Dönen patenci kollarını topladığında eylemsizlik momenti azalır; açısal hızı artar.
Açısal momentum ile çizgisel momentumun birimleri aynı değildir.
Açısal momentumun korunması açısal hızın her durumda sabit olması değildir.
Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.
Çıkmış Sorular
Sınavda nasıl soruldu?
1 çıkmış soru4 özgün soru
2026 AYTSoru 9
Kolay
Bir top yatay çemberde sabit süratle dönüyor. Çizgisel momentum ile dönme eksenine göre açısal momentum hakkında I. Her ikisi vektöreldir. II. Yönleri aynıdır. III. Birimleri aynıdır. Hangi özellikler ikisi için ortaktır?
Çizgisel momentum p=mv ve açısal momentum L (büyüklüğü L=mvr) ikisi de vektörel niceliktir (I ortak).
p hız yönündedir: yörüngeye teğettir, yatay düzlemdedir ve yönü sürekli değişir. L sağ el kuralıyla bulunur: yörünge düzlemine dik, dönme ekseni (düşey) boyuncadır. Yönleri aynı değildir (II ortak değil).
Birimler: p için kg⋅m/s, L için kg⋅m2/s. Farklıdır (III ortak değil).
Yalnız I.
Cevap: A
Özgün sorular
Özgün soru1
Kolay
Açısal momentum kavramı
Dış tork sıfır, kütle dağılımı değişmiyor. Açısal hız için ne söylenir?
İpucu
Açısal momentum vektöreldir; yönü sağ el kuralıyla dönme ekseni boyunca belirlenir.
Çözüm
Eylemsizlik momenti değişmiyorsa korunmuş açısal momentum sabit açısal hızla tutarlıdır.
Sonuç: Sabit kalır.
Cevap: B
Özgün soru2
Orta
Çizgisel momentumla ilişkisi
Çizgisel momentumun SI birimi hangisidir?
İpucu
Seçilen eksene göre dış net tork sıfırsa toplam açısal momentum korunur.
Çözüm
p = mv bağıntısının birimi kg·m/s’dir; açısal momentumdan ayrılır.
Sonuç: kg·m/s
Cevap: C
Özgün soru3
Orta
Tork ve açısal momentum
Açısal momentum yönü için hangi kural kullanılır?
İpucu
Dönen patenci kollarını topladığında eylemsizlik momenti azalır; açısal hızı artar.
Çözüm
Vektör yönü seçilen dönme eksenine sağ el kuralıyla atanır.
Sonuç: Sağ el kuralı
Cevap: D
Özgün soru4
Zor
Açısal momentumun korunumu
Dış net tork varsa açısal momentum için ne söylenir?
İpucu
Açısal momentum vektöreldir; yönü sağ el kuralıyla dönme ekseni boyunca belirlenir.
Çözüm
Dış tork açısal momentum değişimini oluşturabilir; korunum için dış net torkun sıfır olması gerekir.