Sistemi ve enerji aktarım yollarını seç. Sürtünmesiz hareketlerde mekanik enerjinin korunumu, sürtünmeli hareketlerde dış kuvvet işlerini de içeren enerji bilançosu kullanılır.
Isınma
Başlamadan önce: hazır mısın?
Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
2 kg cisim 4 m/s’den 6 m/s’ye hızlanıyor. Net iş kaç J olur?
Açıklama
Wnet = ΔEk; 2(36 − 16)/2 = 20 J.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Aynı inişte son sürat kaç m/s olur?
Açıklama
v² = 2gh = 100; v = 10 m/s.
Temel
- Kavramı ve düzeneği tanı
; net iş kinetik enerjideki değişimdir.
Örnek
kolay
Doğrudan uygulama
2 kg cisim 4 m/s’den 6 m/s’ye hızlanıyor. Net iş kaç J olur?
Wnet = ΔEk
2(36 − 16)/2 = 20 J.
Sonuç
Örnek
kolay
Tanımı yorumla
2 kg cisim 5 m yükseklikten sürtünmesiz ve ilk hızsız iniyor. g = 10. Alt noktada kinetik enerji kaç J olur?
Potansiyel enerji kinetiğe dönüşür
Ek = mgh = 100 J.
Sonuç
korunum şartları sağlanıyorsa sabittir; .
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
4 N sürtünme cisme 3 m yol boyunca zıt yönde etki ediyor. Yaptığı iş kaç J olur?
Açıklama
Sürtünme işi negatiftir; W = −4 × 3 = −12 J.
Temel bölümü tamamlandı.
Orta
- Bağıntıyı uygula ve karşılaştır
Sabit büyüklüklü kinetik sürtünmenin yaptığı iş olur.
Örnek
orta
Koşulları karşılaştır
Aynı inişte son sürat kaç m/s olur?
v² = 2gh = 100
v = 10 m/s.
Sonuç
Örnek
orta
İşaret ve yön
k = 200 N/m yay 0,1 m sıkıştırılıyor. Yay enerjisi kaç J olur?
Eyay = kx²/2
200 × 0,01 / 2 = 1 J.
Sonuç
Örnek
orta
Bağıntıyı seç
4 N sürtünme cisme 3 m yol boyunca zıt yönde etki ediyor. Yaptığı iş kaç J olur?
Sürtünme işi negatiftir
W = −4 × 3 = −12 J.
Sonuç
Herhangi bir kuvvetin işi değil, net iş kinetik enerjiyi değiştirir.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Yay sıkışması iki katına çıkarılıyor. Depolanan enerji kaç katına çıkar?
Açıklama
Eyay sıkışmanın karesiyle orantılıdır; 2² = 4.
Orta bölümü tamamlandı.
İleri
- Varsayım, sınır ve birleşik yorum
Yay enerjisi uzama veya sıkışmanın karesiyle orantılıdır; işareti negatif olmaz.
Örnek
zor
Sınır durumu
Bir cisim sürtünmesiz iki ayrı yoldan aynı yükseklik farkını iniyor. Son sürat için hangisi doğrudur?
Yer çekimi işi yolun biçimine değil yükseklik farkına bağlıdır
süreler farklı olabilir.
Sonuç
Başlangıç süratleri aynıysa son süratler eşittir.
Örnek
zor
Birleşik yorum
Yay sıkışması iki katına çıkarılıyor. Depolanan enerji kaç katına çıkar?
Eyay sıkışmanın karesiyle orantılıdır
2² = 4.
Sonuç
Yayın sıkışmasını ve pürüzlü yolun sürtünmesini değiştir. Kesikli çizgi, hiç kayıp olmasaydı takozun rampada çıkacağı yüksekliktir. Pürüzlü yoldan her geçişte ısı çubuğu kadar büyür.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
k = 100 N/m yay 0,2 m sıkışık. Enerji kaç J olur?
Açıklama
E = 100 × 0,04 / 2 = 2 J.
Yayda depolanan enerji önce kinetik enerjiye, rampada potansiyel enerjiye dönüşür. Sürtünme yoksa mekanik enerji sabittir; pürüzlü yolda her geçişte kadarı ısıya gider ve bilanço yine tutar.
İleri bölümü tamamlandı.
Özet
Bu konudan aklında kalacaklar
-
; net iş kinetik enerjideki değişimdir.
-
korunum şartları sağlanıyorsa sabittir; .
-
Sabit büyüklüklü kinetik sürtünmenin yaptığı iş olur.
-
Herhangi bir kuvvetin işi değil, net iş kinetik enerjiyi değiştirir.
-
Yay enerjisi uzama veya sıkışmanın karesiyle orantılıdır; işareti negatif olmaz.
Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.
Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.