Arkeologlar kırık bir çömlek parçası bulduğunda çemberin tamamını tek bir kural ile çizer: yayın iki ucunu bağlayan kirişin orta dikmesi tam merkezden geçer.
[AB] orta dikmesi∈O
Dene:Kirişin orta dikmesinin 3B merkez noktasını nasıl bulduğunu incele.
Temel2 / 8
Kirişe inen dikme kirişi ortalar
Merkezden herhangi bir kirişe indirilen dikme kirişi tam iki eşit parçaya böler. Yarıçaplarla kurulan OAB ikizkenar üçgeni Pisagor ile kiriş uzunluğunu verir.
Bir kiriş merkeze yaklaştıkça uzar, merkezden uzaklaştıkça kısalır. Merkezden geçen en uzun kiriş çemberin çapıdır ve uzunluğu 2r'dir.
∣AB∣max=2r=Rc¸ap
Dene:Kirişin merkeze en yakın halini incele.
Hızlı soru
Bir çemberdeki en uzun kiriş hangisidir?
Merkezden geçen kiriş en büyük kiriştir ve çap adını alır (2r).
Orta4 / 8
Merkez açı ve çevre açı bağıntısı
Aynı yayı gören açılardan köşesi merkezde olan merkez açı (2α), köşesi çember üzerinde olan çevre açıdır (α). Çevre açı gördüğü yayın yarısıdır.
αc¸evre=21αmerkez=2m(AB)
Dene:Yay sürgüsünü değiştirerek açıların iki kat ilişkisini gör.
Hızlı soru
Gördüğü yay 80∘ olan bir çevre açının ölçüsü kaç derecedir?
Çevre açı gördüğü yayın yarısına eşittir: 80∘/2=40∘.
Orta5 / 8
Çapı gören çevre açı diktir
Çap çemberi 180∘'lik iki eşit yaya böler. Çapı gören çevre açı bu yarım yayı gördüğü için köşesi çemberin neresinde olursa olsun daima 90∘ dik açıdır.
α=2180∘=90∘
Dene:C köşesini çember boyunca gezdir; açının hep 90∘ kaldığını izle.
Hızlı soru
Çapı gören çevre açının ölçüsü nedir?
180∘'lik yarım çember yayını gördüğü için yarısı 90∘ dik açıdır.
Orta6 / 8
Teğet-kiriş açı
Çevre açının bir kolunu kirişin ucunda teğete dönüştürdüğümüzde oluşan teğet-kiriş açı da gördüğü yayın yarısına eşittir; çevre açıyla tamamen aynı ölçüdedir.
αteg˘et-kiris¸=2m(AB)
Dene:Teğet ile kiriş arasındaki açının yayla bağıntısını gör.
Sınav7 / 8
İç açı ve dış açı kuralları
İki kiriş çemberin içinde kesiştiğinde iç açı yaylar toplamının yarısıdır; çemberin dışında kesiştiğinde ise dış açı yaylar farkının yarısıdır.
αic¸=2a+b,αdıs¸=2a−b
Dene:İç açı ve dış açı formüllerini karşılaştır.
Sınav8 / 8
Çevrel çember ve Sinüs Teoremi
Bir üçgenin her kenarının karşısındaki açının sinüsüne oranı sabittir ve üçgenin köşelerinden geçen çevrel çemberin çapına (2R) eşittir.
sinAa=sinBb=sinCc=2R
Dene:3B kırık tabağa geri dönüp çember geometrisini tamamla.