Compton saçılması fotonun elektronla etkileşirken enerji ve momentum aktarabildiğini gösterir. De Broglie ise hareketli madde taneciklerine dalga özelliği atar.
Isınma
Başlamadan önce: hazır mısın?
Puansız. Takıldığın yer olursa ön koşul konuya göz at.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Compton olayında elektron enerji kazanıyorsa saçılan fotonun enerjisi nasıl değişir?
Açıklama
Enerji ve momentum toplamda korunur; elektrona aktarılan enerji fotonunkinden gelir.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Enerji kaybeden fotonun frekansı nasıl değişir?
Açıklama
E = hf; enerji azalınca frekans azalır.
Temel
- Kavramı ve düzeneği tanı
Compton olayında saçılan foton enerji aktarınca frekansı azalır, dalga boyu büyür.
Örnek
kolay
Doğrudan uygulama
Compton olayında elektron enerji kazanıyorsa saçılan fotonun enerjisi nasıl değişir?
Enerji ve momentum toplamda korunur
elektrona aktarılan enerji fotonunkinden gelir.
Sonuç
Azalır.
Örnek
kolay
Tanımı yorumla
Enerji kaybeden fotonun dalga boyu nasıl değişir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
E = hc/λ olduğundan daha küçük enerji daha uzun dalga boyuna karşılık gelir.
Sonuç
Büyür.
Fotonun enerjisi ve momentumu vardır; durgun kütlesi sıfırdır.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Elektron kırınımı hangi fikri destekler?
Açıklama
Kırınım dalga davranışıdır; elektronlar da dalga özellikleri gösterebilir.
Temel bölümü tamamlandı.
Orta
- Bağıntıyı uygula ve karşılaştır
Madde dalgasında dalga boyu momentumla ters ilişkilidir; bu derste sayısal bağıntı hesabı yapılmaz.
Örnek
orta
Koşulları karşılaştır
Enerji kaybeden fotonun frekansı nasıl değişir?
E = hf
enerji azalınca frekans azalır.
Sonuç
Azalır.
Örnek
orta
İşaret ve yön
De Broglie dalga boyu momentum büyüyünce nitel olarak nasıl değişir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Madde dalgasının dalga boyu momentumla ters ilişkilidir.
Sonuç
Küçülür.
Örnek
orta
Bağıntıyı seç
Elektron kırınımı hangi fikri destekler?
Kırınım dalga davranışıdır
elektronlar da dalga özellikleri gösterebilir.
Sonuç
Maddenin dalga doğasını
Fotonu durgun kütlesi sıfır diye momentumsuz sayma.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Fotoelektrik ile Compton’un temel ayrımı hangisidir?
Açıklama
Fotoelektrik olay metalden kopmayla, Compton foton-elektron saçılmasıyla ilgilidir.
Orta bölümü tamamlandı.
İleri
- Varsayım, sınır ve birleşik yorum
Compton saçılmasını metalden elektron koparan fotoelektrik olayla aynı süreç kabul etme.
Örnek
zor
Sınır durumu
Compton olayında korunum için hangi ikili önemlidir?
Etkileşimde toplam enerji ve momentum korunur
tek fotonun enerjisi sabit kalmak zorunda değildir.
Sonuç
Enerji ve momentum
Örnek
zor
Birleşik yorum
Fotoelektrik ile Compton’un temel ayrımı hangisidir?
Önce verilen koşulları ve istenen niceliği ayır.
Fotoelektrik olay metalden kopmayla, Compton foton-elektron saçılmasıyla ilgilidir.
Sonuç
Fotoelektrikte foton soğurulabilir; Compton’da foton saçılır.
Saçılma açısını ve gelen dalga boyunu değiştir. Dalga boyundaki artış yalnızca açıya bağlıdır: . Çubuklar fotonun enerjisinin nasıl paylaşıldığını, oklar momentumun nasıl korunduğunu gösterir.
Kendini dene
Puan yok, deneme sınırsız
Aynı taneciğin sürati ve momentumu artırılıyor. Madde dalga boyu ne olur?
Açıklama
Momentumla ters ilişki gereği dalga boyu azalır.
Foton elektrona tanecik gibi çarpar: enerji ve momentum aktarır, dalga boyu büyür. Elektron ise çift yarıkta dalga gibi davranır: tek tek düşen noktalar saçaklar oluşturur ve momentumu büyüdükçe dalga boyu kısalır, saçaklar sıklaşır.
İleri bölümü tamamlandı.
Özet
Bu konudan aklında kalacaklar
-
Compton olayında saçılan foton enerji aktarınca frekansı azalır, dalga boyu büyür.
-
Fotonun enerjisi ve momentumu vardır; durgun kütlesi sıfırdır.
-
Madde dalgasında dalga boyu momentumla ters ilişkilidir; bu derste sayısal bağıntı hesabı yapılmaz.
-
Fotonu durgun kütlesi sıfır diye momentumsuz sayma.
-
Compton saçılmasını metalden elektron koparan fotoelektrik olayla aynı süreç kabul etme.
Kapsam: MEB 2018 Fizik öğretim programı.
Bu sayfadaki özgün sorular ÖSYM sorusu olarak sunulmaz.